KAAPVERDEN

De route

De max sea kaart


10 november 2008Het is zover. Om 12.00 hebben we diesel getankt, zelfs 2 extra can’s van 0 liter. Totaal aantal liters inclusief opvoertank bedraagt nu 500. Angela en Henk van de Mi Dushi hebben nog een bakje koffie bij ons gedronken. De spanning voor het vertrek zit er inderdaad in, beaam ik op Henk’s vraag. Hij heeft dat ook altijd en we zijn het er over eens dat je daar na vertrek, al doende wat je moet doen, wel vanaf komt. Vanaf woensdag zullen we proberen radiocontact te leggen met een aantal andere Nederlandse vertrekkers. De Senang is gisteren voor een laatste tussenstop naar El Hierro vertrokken. Wij gaan rechtstreeks. Het verlaten van de haven van San Sebastian begint met het vrijslepen van een Frans jacht, wat met defecte motor vast zit in de ring van gele boeitjes van de haveninvaart. Ze willen naar open zee om de zeilen te kunnen zetten. Zodra we buiten zijn gooien we de sleeplijn los. Ze willen blijkbaar terugzeilen naar Tenerife voor mechanische hulp. Wij moteren door naar het zuiden om uit de windvrije zuidzone van Gomera te komen. Na een half uurtje voelen we de oostenwind beginnen, de zeilen gaan er op, we zijn op weg.

WINDGRIBS

De barometer staat op 1022 en we zeilen met een lichte wind weg van Gomera. Eind van de dag zijn er wat tekenen aan de lucht die op meer wind wijzen. Maar gaan die Zeeuwse gezegdes hier voor de Afrikaanse kust ook op? “Ring rond de zon: regen in de ton”, “Ring rond de maan : wind op de baan”, “Maan in z’n nist: morgen regent dat pist”. Bij zonsondergang waren bovendien wat te wilde rode en gele kleuren aan de westelijk hemel te zien. De windgribs van vanmorgen geven gedurende de komende dagen meestal een gemiddelde aan van 15 knoop. Richting tussen oost en noordoost. Zeilersdroom dus. Woendagnacht wordt een uitzondering voorspeld van 20 knoop.

11 november 2008We hebben vannacht met volle maan gezeild. Dat was Riet haar wens voor deze oversteek. Lekker maanlicht in deze lange nachten! Nadeel is dat de sterrenlucht dan dunbevolkt is. In tegenstelling tot de verwachting van de windgribs houdt de wind heel de nacht aan. Als het om 7.30 licht begint te worden zeilen we rustig door met het 1e rif en gedeeltelijk weggerolde genua. Om 12.00 uur hebben we de eerste 160 mijl afgelegd. Via de SSB zender zenden we de positie door naar Anne en halen nieuwe gribs op. Riet is verre van blij wanneer blijkt dat we meer wind gaan krijgen gedurende de eerste vier dagen van de tocht. De Zeeuwse weerspreuken gaan hier dus wel voor een deel op! Niet wat de regen betreft, maar wel wat de wind betreft. De voorspelling is niet dramatisch, als we de gang er in houden zullen we de meeste wind voor blijven.

12 november 2008
Voor de tweede nacht gaat uit voorzorg het 2e rif erin. Daarmee kun je voorkomen dat je tijdens je wacht een ander uit bed moet trommelen. Omdat de wind in de loop van de nacht ruimt, wordt de genua wel afgedekt. Die wordt dus weggerold. Nu varen we duidelijk ondertuigd. De maan is vannacht weer onze beste vriend ofschoon hij zich af en toe met grote ring en gedeeltelijk gesluierd laat zien. Doordat de wind heel de tijd tussen de 20 en 25 knoop staat, moet de stuurautomaat flink aan de bak op deze zeer ruime koers. Een enkele keer klapt een van opzij komende golf tegen het achterste van de zijkant van de boot. Dan beveiligt de automaat zichzelf tegen overbelasting door “eruit te springen”, hij gaat dan piepen en weigert verder dienst. Opnieuw op “auto” drukken en dan doet hij weer wat hij moet doen. Nadat het licht is geworden loopt de wind nog wat op. De golven zijn af en toe indrukwekkend maar we krijgen door de achterlijke wind bijna geen spatje aan dek. Wel stuur ik meer met de hand daar de stuurautomaat van deze koers erg hongerig naar stroom wordt. We hebben geen last van zeeziekte en vandaag is na het inslingeren van de eerste twee dagen mijn eetlust ook weer op peil. Riet heeft zich verzoend met de gewijzigde omstandigheden en zich dapper ingesteld op de realiteit van nu. De 12.00 uursposite wijst uit dat we ondanks de ondertuigde nacht met het 2e rif opnieuw 150 mijl afgelegd hebben. Dus wanneer we de positie naar Anne mailen zijn we positief ingesteld. We zien natuurlijk ook wel het grote voordeel van deze windsnelheid: het snelle opschieten! We beginnen voorzichtig te rekenen. We hebben inmiddels besloten de Kaapverden voor Gambia aan te doen. De nieuwe gribs bevestigen de veronderstelling dat we op tijd vertrokken zijn om de allermeeste wind voor te blijven. Het eerste radiocontact is erg slecht, maar we begrijpen dat de Senang een dag later dan ons vertrokken is en in 30 knoop wind zit. Wij zullen nog tot donderdagmiddag 20 knoop hebben en daarna 15 knoop. Prima vooruitzichten dus.

13 november 2008Ook deze nacht weer maan met een super grote ring. Veel wind maar de zee lijkt wat vlakker. Als het licht wordt gaat de wind regelmatig boven de 25 knoop. De boot doet het lekker met 1 rif. We sturen weer veel met de hand. We slapen goed buiten de wacht. Hebben wel veel verschillende posities uitgeprobeerd! Voorpunt rolt te veel, bewegingen te heftig. Achterkajuit gaat beter maar veel “gegierlawaai” van stuurautomaat. Luchtbed op vloer naast eetbar. Dit probeert Riet uit, het gaat goed, maar het comfort van het luchtbed laat te wensen over. Het beste is uiteindelijk de zit bank in de kajuit. Grote voordeel, je ligt dwarsscheeps waardoor je veel minder last van rollen hebt. Om 12.00 gaat de positie weer naar Anne, opnieuw 160 mijl afgelegd, nou die meegenomen diesel gaan we niet opmaken. Om 17.00 uur is er een geslaagd radiocontact met de haven in San Sebastian. Riet heeft een gesprek met Angela van de Mi Dushi. Ook de Senang is in de lucht. Maar dat gaat er lastig. We kunnen elkaar slecht verstaan. Zou hij voldoende stroom in zijn accu´s hebben? Wel vangen we op dat ze 40 knoop wind gehad hebben! O jee, niet echt leuk en dat met twee kinderen. Wij gooiden altijd een rol biscuit naar ze toe. Na afloop vond je dan de koekrestanten door heel de boot! Maar zo lang volhouden dat is wellicht een opgave. We begrijpen van Angela dat de rest van de Nederlandse vloot zijn vertrek uitgesteld heeft tot zaterdag. Riet geniet van haar eerste goede radiocontact op zee! We zijn over de helft! Zo zouden we in de loop van Zaterdag al aan kunnen komen. Maar we komen langzamerhand in het lichtere weer. Eind van de middag is de wind geminderd naar 15 knoop. Opnieuw de vislijn uit maar zonder succes.

14 november 2008
Voor deze nacht hebben we uiteindelijk voor de volgende tactiek gekozen. We voeren tot nu toe net zo laag dat we nog een halve genua konden bijzetten zonder klapperen. Nu halen we de genua weg en varen 8 graden lager dan nodig. We hopen hiermee morgen een spinnaker koers mee in huis te halen als de zee meer vlak is geworden en de wind 10 knoop of minder. Tot onze verbazing en geluk houden we de hele nacht 12 tot 16 knoop waardoor we voor de wind op alleen het grootzeil toch nog steeds 6 knoop halen. De volgende morgen hebben we enige vliegende vissen aan dek. We zien ze overdag regelmatig voor de boeg uit het water vliegen. Een eindje verder ploppen ze weer weinig elegant in het water om hun vissenbestaan weer op te pikken. We vinden het een heel bijzonder verschijnsel, hun vleugeltjes zijn erg mooi. ’s-Nachts zien ze blijkbaar niet waar ze landen en komen zo af en toe aan dek. Uiteindelijk blijkt de spinaker toch geen optie. De wind komt recht achterop. Met spinaker moeten we te grote afwijkende hoeken varen. Dus wordt het melkmeisje. Grootzeil over stuurboord en de genua uitgeboomd over bakboord. Opeens buigt de vanmorgen vroeg in stelling gebrachte hengel door. Langzaam inhalend komt de buit binnen. Twee dorades tegelijk! Eindelijk toch weer succes. Even komt de wind een paar uur onder de 10 knoop. Het water is nog steeds niet vlak, dus wordt het zeilen met deze wind recht van achter toch echt erg moeilijk. Maar na een poosje hebben we weer 10 tot 13 knoop. Dit is net genoeg om met een gangetje van 5 tot 6 knoop te blijven zeilen.

LAND IN ZICHT

15 november 2008
We zijn de Kaapverden tot 35 mijl genaderd. Maar nog geen land in zicht. Ook geen wolken aan de lucht die een eiland verraden. Het is erg vochtig boven het water. Je ziet hier de wolken geboren worden. De zon brandt op het water, wat verdampt. We moeten de motor bijzetten. Er is te weinig wind, die bovendien recht van achter komt. Twee uur later kan hij weer uit. Uiteindelijk komt er land in zicht als we nog 6 mijl van het eiland Sal verwijderd zijn. We zeilen inmiddels weer. Met alle geluk van de wereld liggen we Zaterdag om 18.00 uur voor anker in de ankerbaai van Ilho del Sal! Een half uur later is het donker. We zijn op de Kaapverden! We hebben vanaf Gomera van de 5 etmalen ( 130 uur) maar 5 uur gemoterd! De dieselvoorraad is dus nog aardig intact gebleven. We hebben een snelle overtocht gehad: 762 mijl in 130 uur is zo’n 6 knoop per uur.
Het eiland Sal is een van de drie in-en uitklaringsplekken van de Kaap Verden. We liggen hier met zo’n 25 boten voor anker, maar er is plek genoeg.

EUROPA UIT

Uit het kleine café aan de haven, een houten barak met de bekende verzinkte, half roestige golfplaten, klinkt onafgebroken Afrikaanse muziek, ondersteunt met veel tam/tam geluiden. Over de kade slenteren een groepje jongens doelloos rond. Onder het afdak van het café zitten een paar mannen bier te drinken. Een vrouw komt voorbij met een fel gekleurde plastic teil, waaruit de staart van een vis de lucht in steekt.

Visje op je hoofd

Je bent hier echt Europa uit! Deze wereld is Afrikaans! Totaal anders en niet te vergelijken met de Spaanse Canarisch. Niets hoeft hier en alles gaat langzaam. Wanneer een kleine vissersboot aan de kade afmeert ontstaat even wat commotie. Een truck rijdt het havenplateau op.

Vis op de kade
Vanuit de roeiboot worden tonijnen opgegooid in de bak van de truck. Nooit geweten dat zoveel tonijn van gemiddeld 80 cm. lang in een roeiboot kunnen! Afwijkende vissen en wat onder de maat is wordt uitgedeeld aan de armste toeschouwers.

QUOTUM KONTROLE

Een vrouw telt de opgegooide vissen mee en schrijft de aantallen op een voorgedrukte lijst. Even later is alles weer tot rust gekomen en staan 10 mannen te kijken naar 1 man die onverstoorbaar netten zit te boeten op de kade. Tot iedereen weer een blik gaat werpen op een nog kleinere roeiboot die binnen komt. Daar liggen maar een 8 tal vissen in. Maar daarmee is hij dan ook vol. Want dit zijn de echt grote exemplaren. Tot over de 2 meter! Deze worden voor de vrouw met het schrijfblok opgemeten en door haar genoteerd. Aan het eind van de middag komt de stemming er in. Het bier is verwisseld voor de plaatselijk gestookte rum. Het leven van deze vissers lijkt te bestaan uit 3 delen. S’-morgens vroeg, net voor het licht wordt uitvaren. Begin van de middag de gevangen vis aanlanden. Eind van de middag bier en rum.

Op straat in Sal

Roes uitslapen en de volgende morgen opnieuw. Maar er is hier ook een andere wereld ontstaan sinds de aanleg van het vliegveld. Op onze ankerplaats liggen ook 3 boten die met groepen toeristen varen. Aan de zuidoostkant van het eiland is een vakantiedorp gebouwd. Maar door de Atlantische swell is het niet mogelijk de toeristen daar met droge voeten aan boord te nemen. Dus liggen de boten hier voor anker. Met auto’s worden de groepen dagelijks vanuit het resort naar deze ankerplaats gebracht. Daarna gaan ze met kleine boten vanaf de kade naar de “funboten”. Met veel harde muziek aan dek vaart het spul dan uit. Als we een paar dagen later voor anker liggen aan de zuidkant van het eiland zien we ze elke middag komen ankeren. Vanaf hun ankerplaats hebben ze uitzicht op hun eigen vakantiedorp! Na een paar uur gaan ze weer terug.

21-11-2008
We rollen de genua uit om wederom met de noordoosten wind mee een eiland verder te gaan. Het vistuig wordt weer uitgegooid. Halverwege… beet! Een goudmakreel? We zullen het nooit weten. Want op het moment dat ik de hengel wil pakken bijt een grotere vis in de gevangen kleine. Een enorme zwieperd aan de hengel, nog even zien we een enorm stuk staart. Vis met lijn afgebeten! Hé, wij willen alleen de kleine! Een kleine 30 mijl zuidelijker vinden we aan de noordwestkust van het eiland Boavista een prachtige beschutte ankerplaats. Beschermd door een rif in het noorden, een eilandje in het westen en zandstranden met duinen van Boavista aan onze oostzijde, liggen we swell-vrij in 3 tot 4 meter diep water. Door de witte zandbodem is de waterkleur helderblauw. We laten ons anker vallen naast de Laaxum. Een tijd geleden dat we elkaar zagen, dus ervaringen uitwisselen in de kuip van onze Nederlandse buren. Ze hebben 2 dochtertjes aan boord, van 4 en 2 jaar oud. Het zal voorlopig de laatste keer zijn dat we hen zien want de Laaxum gaat westwaarts naar de Carib en wij nog wat zuidelijker en daarna Oostwaarts naar Gambia. Onderweg heeft Riet dagelijks nog meegedaan aan het Nederlandse radio-onderonsje. Zo hebben we de boten die na ons van de Canarisch vertrokken nog kunnen volgen. Maar nu vallen deze contacten weg omdat vrijwel iedereen afbuigt naar de Carieb. Van de Nederlandse boten gaat alleen de Rytme of Life onze kant op. Maar die hebben een latere planning. Misschien zien we ze in Brazilië weer?

RESORTS

Het is prachtig op Porto Sal Rei Bonavista. En dat hebben inmiddels de reisburo’s ook gezien. Vanaf onze ankerplek strekken de prachtig witte zandstranden en duinen zich uit langs de kustlijn. Daarin zijn twee grote onderbrekingen te vinden. Groots opgezette vakantieparken. Zodra een eiland een vliegveld heeft ontstaat dat. De tegenstelling tussen het oude dorp en de resorten is wel erg groot. In het dorp proberen de vrouwen van de vissers onder de bomen langs het strand een beetje koelte te vinden. Dat is zeker nodig voor de te verkopen vis. Want alles gaat zonder ijs of koeling. Van de enorme tonijnen worden ter plaatse de kilo’s zware biefstukken gesneden. Voordat er gesneden kan worden moet eerst een leger vliegen verjaagd worden. Af en toe komt een visser van het strand aangelopen met een enorme vis, die dan weer op het gemetselde muurtje tussen het stand en de dorpsstraat gekwakt wordt.
2
Riet aan het winkelen

Ook in dit dorp is het aantal cafés weer enorm. Hier lopen ook toeristen rond die uit de resorts een uitje maken. We komen in gesprek met een Antwerp’s paar. Tussen het resort, waar 1500 mensen vakantie vieren, en het dorp is het strand veilig. Ze worden in het hotel gewaarschuwd niet ten westen van het resort, de natuur in dus, te gaan wandelen. Daar kun je overvallen en zonder bezittingen achtergelaten worden. De vakantiegangers lijken bijna opgesloten te zitten in het resort. Het dorp zelf is wel veilig. Iedere auto is een taxi. Truckjes met op de open bak twee houten bankjes. Er is een tweede Nederlandse boot voor anker gekomen. De helft van de voor anker liggende boten is nu Nederlands! De Senang hebben we de laatste tijd regelmatig gezien. Net als de Laaxum met twee kinderen aan boord. Ze krijgen volgens schema elke morgen onderwijs van Ma en Pa. De kinderen van de Laxuum zijn daar nog niet aan toe. Scharrellen in zwemvest en luier over het dek. Op de ankerplek en langs de kust van het tegenover ons liggende eilandje is zwemmen en snorkelen geweldig. Met een watertemperatuur van 25 graden zelfs voor ons wel even uit te houden. We hebben voor het eerst zeeschildpadden gezien. Het toerisme wordt hier blijkbaar veel ontwikkeld door Italianen. Zo vinden we in de nieuwe aanbouw van het dorp een echte pizzeria en een Italiaanse bakker. Deze hele wijk is hier het laatste jaar gebouwd. De veranderingen gaan erg hard.

27 november 2008
We verlaten ons geweldige ankerplekje op Boavista. Er is vanmorgen weinig wind en veel golven en deining. Daardoor kunnen we de eerste uren niet zeilen. Het wordt een dag van belevenissen. Eerst zien we branding op 5 mijl afstand. We denken even aan walvissen. Maar het wilde water blijft op dezelfde plaats. Bij nadere bestudering van de kaart blijkt er enige meters onder water nog een verdwaalde rots te zitten. Nul voor kaartlezen dus!!!! Als er wind komt gaat de spinaker erop. Er komt nog meer wind denken we, dus er weer af. Helaas heb ik het koord waarmee de slurf dichtgetrokken wordt niet goed vastgemaakt. Waait weg, spinaker wordt op de val gestreken, maar beland tegen onze zin in het water. Na een gedoe van een half uur het ding nat en gelukkig met maar kleine schade binnenboord getrokken. Dan maar vissen. Geen enkele beet! Totdat we de volgende ankerbaai bijna bereikt hebben. Ik roep nog “beet”!!! De koolstof hengel buigt enorm, hij komt terug. Achterom kijkend, een zilveren flits uit het water, gevolgd door een plons. Dan met een enorme klap verdwijnt de hengel in het water! Even later realiseren we ons dat hij is gebroken! Precies op de plaats waar de molen bevestigd is. Zou de vis er nog aanzitten? Jammer of gelukkig niet. We realiseren ons dat we de strijd aan zullen moeten gaan met grover materiaal. Volgende keer gaat de gekochte 150 kg. breeksterkte lijn op een haspel met veervoorslag!

Gebroken hengel

Na deze beladen dag gaat de pin er net voor donker in bij Porto Maio. We zijn vertrokken toen het licht werd, maar de dagen zijn kort. Het is maar 12 uur licht. We hebben in die 12 uur ondanks alle perikelen wel 70 mijl afgelegd. We zijn hier het enige jacht. Er staat nog al wat swell in de baai. De pier biedt weinig beschutting. Het water komt er onder door want hij is op palen gebouwd. Toch slapen we goed maar het lijkt geen eenvoudige klus om door de hoge branding op het strand te komen. Helaas hebben we deze haven opgegeven als doel en moeten dus eigenlijk vertrekken met de nodige stempels. Gelukkig wordt daar later op Santiago niet moeilijk over gedaan.

SANTIAGO

De oversteek naar Santiago is vanaf hier maar 24 mijl. Maar vanaf Boavista meestal net te veel voor een dagtocht. Vandaag hebben we alle tijd, dus rustig zeilen we voor de wind naar de overkant. In Santiago aangekomen vinden we nog 3 andere boten voor anker. Bij het inklaren worden we door de politie gewaarschuwd voor criminaliteit en vooral goed op de boot te passen. Maar je bent wel verplicht om samen naar ze toe te gaan, waarbij je dus begint met de boot onbeheerd achter te laten. Maar we hebben vooraf al toezicht-afspraken met de ankerende buren gemaakt. Het aanlanden met de dingy lijkt een veilig gebeuren. In de hoek van de vissershaven staan jongens (boatboys) gereed om tegen vergoeding van een 1 of 2 euro je bootje te bewaken als je naar de stad bent. Naar de stad is best een aardig tippeltje. In het donker ook erg verlaten hier en daar. Dus als we in het donker teruggaan nemen we een taxi. De visverkoop op de kade en de markt in de stad zijn een prachtige belevenis.

Vismarkt Santiago

De stad heeft ook gezellige pleinen. Maar je moet wel op blijven letten voor kleine criminaliteit. Een jongen probeert mij onder bedreiging van een scheermesje de boodschappen afhandig te maken. Pas na een nadrukkelijke toespraak in rond Zeeuws kiest hij het hazenpad. Maar je moet er niet aan denken als dat soort jongens in groepjes gaat opereren. De tegenstelling tussen arm en rijk is hier ook wel weer erg groot! 2 jongens gekleed volgens de mode uit de laatste videoclip zitten met de laptop te internetten op de WIFI zone in het stadspark. Naast hun bankje haalt een oude vrouw de vuilnisbakken leeg om wat van haar gading te vinden. Wij eten s’avonds op het terras een heerlijke tonijnbiefstuk. Je krijgt het kant en klaar op je bord en ziet dus het voortraject niet wat we van de kade´s kennen. Naast ons zit een vrouw die alle talen lijkt te spreken. We komen wat over de stad te weten daar ze Vlaams kan. Maar of het erg betrouwbaar is weten we niet. Naast haar staat de pillenpot van haar psychiater. Ze is dochter van een Belgische tandarts en een Kaapverdische moeder. De keus van de tandarts lijkt erg begrijpelijk want ook wij constateren dat er veel prachtige Kaapverdische vrouwen zijn. Maar blijkbaar heeft het Brussel-Santiago bestaan de dochter niet tot de meest evenwichtige persoonlijkheid gemaakt. Terug met de taxi.

VERTREKKEN?

Na enige dagen van klussen en bezoekjes aan de stad beginnen de gedachten ook naar het volgende traject uit te gaan. Dus maar eens windgribs ophalen. Via de zender is het zoals gewoonlijk in een haven geen succes. Dus zitten we ’s-middags weer in het internet cybercafe op het centrale plein. Tot onze schrik de eerst komende week alleen oostenwind! Daar Gambia in oostelijke richting is zitten we daar niet op te wachten. We hebben ook een mail naar de Nederlandse ambassade gestuurd in Dakar gestuurd. We vroegen of het reisadvies van het ministerie van buitenlandse zaken van mei 2008 nog steeds gold. Verder naar de dieselprijs en eventuele verdere aandachtspunten of tips. Een flauw mailtje terug.”Het laatste reisadvies van het ministerie van buitenlandse zaken is altijd geldig. De dieselprijs weten we niet. Als we verder nog wat willen is hier het mailadres van het consulaat in Banjul”. Zo daar zijn we mooi vanaf dus! We hadden iets meer service voor de Nederlandse belastingbetaler verwacht. Op het mailtje naar het consulaat hebben we bij ons vertrek nog steeds geen antwoord! Terug bij de vissershaven wacht onze bootjongen ons steeds op. We zijn inmiddels privé klant van Lucas. Als iemand anders een hand uitsteekt om een tas aan te pakken, kapt hij die bijna onmiddellijk af. Want die hulp accepteren zou gedeeltelijk afstaan van de fooi betekenen. Een dag later zien we Lucas in een deftig overhemd! Ja hij is jarig, wordt 31! Nou ja bootjongen? Dan is er ook nog Pedro. Die is een jaar of 14 en weet met zijn grote glanzende ogen Riets charme gelijk te winnen. Hij mag de kruimeltjes van Lucas opeten. Hij neemt soms klusjes van Lucas over en krijgt daar minifooitjes voor. We kunnen op korte termijn niet vertrekken want de gribs blijven hardnekkig oost zeggen. Ofschoon de stad best gezellig is moeten we een alternatief bedenken want op deze ankerplek is een probleem!

OPNIEUW ZANDSTOF

We liggen hier goed swell vrij voor anker. Dicht bij de vissershaven waar we aanlanden. Maar de bergwand die voor ons ligt bestaat uit veel stofzand. En om het nog beter te maken is aan de linkerzijde van de havenkom een zanddepot. Daardoor wordt de boot weer langzaam bedekt met een laagje van dat heerlijke Saharazand. We kunnen voorlopig alleen wat spoelen met zout water, daar we het zonde vinden ons eigen gemaakte zoete water in te zetten. Na 2 dagen is er immers weer een nieuwe zandlaag. Aan werk dus geen gebrek. De spinaker wordt hersteld van de opgelopen ~kleine~schade. Maar met de hand zijn dat toch nog twee lange naaimiddagen voor Riet. Onze dagen zien er als volgt uit. Opstaan 7.00 uur. Het is dan een half uur licht. Maar om 18.30 wordt het weer donker. Dus de dagen zijn ook weer niet zo lang. De morgen besteden we voor werk aan de boot. En na de siesta gaan we naar de stad. Groente en fruit wat we kopen wordt voor dat het aan boord komt stuk voor stuk met zoet water gewassen en gedroogd in het bijbootje. Zo hebben we tot op heden kakkerlakken aan boord weten te vermijden. Uiteindelijk maken we een alternatief plan. We gaan met de oostenwind terug naar Sal zodat we 120 mijl extra hoogte winnen voor de oversteek naar Gambia. In Sal kunnen we ook uitklaren. De gribs geven voorzichtig aan dat over 5 dagen de wind weer noordoost wordt. We doen de bulkinkopen met de taxi naar de grote supermarkt in de buitenwijk deze keer. Daar we niets van verschil in dieselprijs weten halen we hier nog maar diesel in jerrycan´s. We schakelen Pedro in voor hulp. Stralend ontvangt hij deze keer zelf de hele fooi. Van Lucas hebben we na het inladen van de boodschappen afscheid genomen.

TERUG NAAR SAL

Vrijdag 5 december
Om 15.00 uur gaan we de haven van Santiago uit. Eerst moteren we enige uren. Zodra we om de zuidoostpunt zijn gaan we zeilen. Dat valt in het begin nog niet mee, want de wind laat het behoorlijk afweten. Omdat het 5 december is maken we het pakje open wat we van Willy en Adrie gekregen hebben. Geweldig, nu is onze puzzelvoorraad gelijk weer aangevuld! Een biertje erbij maar we hebben geen pepernoten. Uiteindelijk blijft de oosten wind de hele nacht tussen de 10 en 15 knopen. We zeilen aan de wind, maar hebben Sal niet bezeild. De volgende middag moeten we nog een slag maken van een mijl of 10. Om 17.00 uur gaat het anker erin in een ankerbaai aan de westkust van Sal. Zondag besteden we bijna de hele dag aan de boot zandstofvrij te maken. Vallen, schoten, reling. We spoelen eerst alles met zout water. Daarna brengen we de Kercher in stelling om alle blokken en lieren zoet te spoelen. Wat hebben we toch al veel plezier van onze watermaker gehad. Overal zie je mensen sjouwen met jerrycan’s met zoet water nu er geen havens meer zijn. Wij hebben altijd zoet water, en kunnen douchen wanneer we willen. Maandag morgen starten we de motor om het laatste stukje naar Palmeira te varen. Tussen de jachten ontwaren we twee Nederlandse boten, waarvan de ene de Rhythme of Life. Dat hadden we wel een beetje verwacht. Even later zien we elkaar op de wal in het internetwinkeltje. Aan boord bij Christine en Diederik worden we verblijd met extra kaarten en de enige pilot van Gambia. Aan de wal hebben we ons uitreisvisum in orde gebracht. Na een prima tijd op de Kaapverden, in een Afrikaanse cultuur, vertrekken we naar het vasteland van Afrika.


-

Canarische eilanden

Zeilroute Canarisch
25 sepember 2008
Na bijna een maand in fascinerend Marokko gaan, na naar buiten gemoterd te zijn, twee boten onder zeil, de Rythme of Life en de Lady of the Lowlands. De wind sterkte is net iets beter dan volgens de windgribs voorspeld. De spinaker gaat erop en met de noordoostenwind presteert de Lady optimaal. 5 knoop wind en 5 knoop snelheid, precies een windhoek van 120 gr. Er gaat wel 15 ton door het water! Met meer wind schiet harder op. Eind van de middag gaat hij er af. De afgesproken windgrens van 18 knoop is bereikt. Toch wel meer dan de windgribs voorspelden.

ROLPRBLEEM

Met grootzeil en genua gaan we lekker door. s’Nachts nog een probleem. Bij het wegrollen van de genua draait Riet ongemerkt de loshangende schoot mee in het zeil waarna er niet meer te rollen valt. Met de spival en de reserve genuaval weet ik het loshangende deel redelijk strak rond de voorstag te twisten. We gokken erop dat het bij het eerste morgenlicht even windstil wordt. Op dat moment slagen we erin de zaak te klaren door het zeil naar beneden te halen. Nadat alles weer op orde is blazen we even uit. Ondanks dat we een paar uur hieraan gemodderd hebben, zijn we zo hard gegaan (of net niet hard genoeg?) dat we al s-avonds om ca. 22.00 de Canarisch aan kunnen lopen. Hoe dan ook we willen de aanloop van Graciosa niet in het donker doen. Dus om 12.00 uur beginnen we de rest van de dag af te remmen door zeil te minderen om nog een volgende nacht op zee te blijven. Die nacht kloppen de gribs en de wind gaat eruit tot 5 knoop of minder. We rekenen uit dat met een motersnelheid van 3 knoop bij het eerste morgenlicht de haven te bereiken valt. Er is die nacht niets te zien. Geen maan, geen sterren, alleen zwart! Met de radar erbij wordt het een zeer rustige nacht waarbij we om beurten de gemiste rust van de vorige nacht in kunnen halen. Bij het eerst morgenlicht wordt het beeld van de straat tussen Lanzarote en Gracioza op de radar nu ook buiten waarneembaar. Kaart en radar kloppen weer, we zijn er!

GRACIOZA

27 september 2008
Eenmaal in de haven zien we de Laaxum afgemeerd aan een kopsteiger. Voor de rest blijken de meeste boxen afgezet met een touw. Door de bewaking wordt een touw weggenomen en we hebben een box. Daar worden de landvasten aangepakt door Bert en Annette van de Aventyr. Een boot uit Colijnsplaat! De havenmeester blijkt op vakantie. Er hoeft dus niet betaald te worden, want daar gaat de bewaking niet over. Vooraf hadden we een idee van grote toeristische havens. Dat beeld moeten we hier direct bijstellen want dit is een geweldig leuk klein haventje voor een schilderachtig dorpje met witte huisjes. Gracioza is een klein vakantie eilandje. Er zijn geen verharde wegen en alleen de vaste bewoners beschikken over 4-wheel drives. Het dorpje met zijn zandstraten wordt hoofdzakelijk bewoond door Spaanse toeristen. Deze komen en gaan met de pont, waarop geen auto´s kunnen. Een soort Vlieland dus.

DE GELE BERG

Een paar dagen later liggen we 3 mijl verder in een ankerbaaitje. De zandstrandjes liggen aan de voet van een berg met vulkaankrater. Aan de andere kant van de straat kijken we uit op de ruige Noorwest kust van Lanzarote. We vermoeden dat we niet veel mooiere ankerplekjes tegen gaan komen op de Canarisch. Dus blijven we hier 8 dagen. We wandelen door de zandduinen waarvan het zand vermengd is met vulkanische brokken en as. Beklimmen de gedoofde vulkaan. We bewonderen deze berg toch vooral om zijn gele kleur met paarse gloed over de vulkanische brokken.

De gele berg

Detail gele berg
De baai ligt er beschut voor de noordoostpassaat die hier meestal waait. Af en toe zet hij in de loop van de middag wel eens door tot boven de 25 knoop.

Detail vegetatie Gracioza

Een opgebrachte smokkelboot ligt te vergaan in de haven van Gracioza
BOOT GERED

Er ligt een Franse Ovni 43 naast ons voor anker. De schipper heeft een 2e anker uitgebracht. Ik overweeg dit ook al enige tijd, maar bij ons blijft er in de middag steeds 1 aan boord. Gisterenavond is tussen ons en het strand nog een Zwitserse boot voor anker gegaan. Beide opvarenden zijn vanmorgen naar het dorp vertrokken. De Fransen zien de boot langzaam op zich afkomen. O jee, anker los! Wonderlijk genoeg gaat de boot langzaam langs de Ovnie, zonder hem te raken. De Fransman is nu inmiddels overgegaan tot actie, want de Zwitserse boot gaat langzaam op de rotskust af. Eenmaal aan boord probeert de Fransman uit te vinden hoe de motor te starten en hoe het slepende anker binnenboord te krijgen is. Ik probeer eerst vanuit ons bijbootje het anker te lichten, maar dat blijkt een onmogelijke opgave. Dus probeer ik vol gas met het bijbootje de boot van de rotsen af te duwen. Op het allerlaatste moment slaagt de Fransman erin de motor aan te krijgen. De boot wordt weer ten anker gelegd. De inmiddels gealarmeerde reddingsbrigade kan alleen nog constateren dat de boot weer ten anker ligt. Hulde aan deze handige Fransman dus!
Ik heb zelf nog een half uur langs de wal in ons bijbootje, tergend langzaam tegen de golven in, moeten roeien om onze eigen boot weer te bereiken. Vanaf twee ander voor anker liggende Engelse boten werd de hele operatie vanuit de kuip bekeken zonder een hand uit te steken. Teatime? Nu brengen ook wij natuurlijk een 2e anker uit. Maar dan is het nadeel weer dat je niet snel kunt vertrekken indien nodig. Ook dat ondervinden we, maar gelukkig in windstil weer.
7 oktober 2008
Met een prachtig zeiltocht rondom Gracioza vertrekken we naar de Oostkust van Lanzarote. Ik heb inmiddels van Bert en Lars grote visverhalen gehoord en we moeten tot onze schande bekennen dat bij ons de pan droog staat. Nu kon ik nog steeds als excuus aanvoeren dat we na de geur in Marokko even genoeg hadden van vis. Maar nu moet toch echt de eer gered gaan worden. Na een bezoek aan de hengelwinkel op Gracioza en het bestuderen van lokale vangtechnieken moet het wel gaan lukken.

WAT VOOR VIS IS DIT ?

Toch zijn we nog blij verbaasd wanneer bij het ronden van de Noordkop van Lanzarote de hengel krom gaat. Ofschoon niet direct duidelijk wat voor vis het is, zit er wel een mooi exemplaar aan. Later zullen we aan de hand van nagekregen informatie tot de conclusie komen dat we een tonijnhaai(tje) gevangen hebben. Vanaf nu wordt er af en toe wat gevangen, Tonijn en Dorade. De Dorade is een gevangen wonder. Goudglinsterend komt hij uit het water. Nadat het leven hem ontnomen is, verandert in een uur zijn kleur in mat zilver! Na een prachtige zeiltocht ankeren we in de havenkom bij het plaatsje Aricife. De volgende morgen zeilen we verder langs de Oostkust. Dat gaat allemaal met de wind achter. Als je bij de te bezoeken eilandvolgorde zoveel mogelijk uitgaat van een windrichting tussen Oost en Noord is het zeilen hier wel erg gemakkelijk. Dus zeilen we door naar Marina Rubicon aan de zuidkust van Lanzarote. Zoals we vermoeden blijkt dit een resorthaven te zijn. Alle faciliteiten, winkelcentrum, vakantiebungalows rond de haven enz. Maar wel een haven waar je je boot even achter kunt laten. Dus huren we een auto om een dagtocht over het eiland te doen. Een prachtige tocht door Parque Nacional De Timanfaya.

Krater en lavavlakte

Gedeeltelijk moet dit met de bus daar auto´s niet op alle wegen mogen. Ofschoon massaal toeristisch opgezet toch erg indrukwekkend. We staan op de Noordwestpunt en kijken op ons ankerbaaitje en het haventje van Gracioza.

Kijkend naar onze voormalige ankerbaai op Grazioza


CEZAR MANRIQUE

Cezar Manrique was een architect met heel veel invloed op de bebouwde omgeving hier. Je vind hier, op een enkele uitzondering na, geen hoogbouw. Alle huizen en dorpen worden nog steeds opgezet in traditioneel wit met groene of blauwe deuren, ramen en kozijnen. Als je de kustbebouwing van de andere eilanden ziet ben je dankbaar voor de invloed die de man had op dit eiland. We bezoeken ook zijn privé-woning. Gebouwd in een vulkanische grot.

In de woning van Cezar Manrique

Na zijn overlijden wordt dit beheerd door de Fundation Cesar Manrique en is museum. Werk van Picasso en Miro is aanwezig. Ook bijzonder op Lanzarote is de wijnbouw en cactusteelt voor likeur. De druivenstammen worden kort gehouden, niet aangebonden. Uit de vulkanische ondergrond worden van de grove brokken muurtjes gestapeld die beschutting geven tegen de Noordoostpassaat. Vierkante en ronde varianten. Bij de ronde staat de druif in een kuil en groeit in de fijne vulkanische as. Naar de zuidkant wordt de cirkel opengehouden waardoor een warme binnenruimte ontstaat. Natuurlijk hebben we ook een witte en rode gekocht. De witte smaakt uitstekend bij zelfgevangen vis!
11 Oktober 2008
Voor het krieken van de dag zijn we op weg naar onze volgende bestemming. De wind is vandaag west, een wat ongewonde richting hier. Maar dat geeft ons toch weer de mogelijkheid bezeild naar het zuiden te gaan. Met behoorlijk wat wind, terwijl het langzaam licht wordt, steken we de straat over tussen Lanzarote en Fuente ventura.
Eenmaal aan de Oostkant van Fuenteventura zitten we aan hoger wal. We zijn van de hoge onregelmatige golven af. Het wordt opnieuw een prachtige zeildag. We lijken van de bewolking weg te zeilen, de zon tegemoet. Dolijnfijnen rond de boot, een Dorade aan de haak. Maar aan het eind van de middag haalt de bewolking ons onnieuw in. Ankeren in 1 van de twee baaien blijkt niet mogelijk door de valwinden van de bergen. We zeilen door naar de zuidkant. Eenmaal om de punt krijgen we de wind pal op de kop. Even later gaat het zelfs een beetje regenen! Maar dan gaat ook de wind ver weg. En met de laatste paar mijl op de motor bereiken we Gran Tarajal.

BEDROEVENDE ANTIFOULING

We willen proberen hier uit het water te gaan voor de vervanging van het Volvo seal.
Dat is na de motoruurtjes van 4 jaar versleten. De antifouling van Hempel die we dit voorjaar aanbrachten is erg slecht. Nadat we de waterlijn hebben schoongemaakt laadt het steeds sneller aan natuurlijk. In de haven worden we weer opgewacht door Bert en Annette. Ook hier is de havenmeester weer op vakantie en kan niet betaald worden. Nederlanders hebben daar geen hekel aan want onze natie is weer rijkelijk vertegenwoordigd.! Na het weekeinde en een extra feestdag op maandag komen we er achter dat bij deze coöperatie ``op de wal gaan`` gaan niet zo direct gaat. Vele papieren en faxen naar Las Palmas zijn nodig. We zijn op het laatst licht geïrriteerd daar de haven wederom geheel aangelegd is met Europese subsidie. Kom je daar als Europeaan en kun je geen gebruik maken van je eigen geïnvesteerde belastinggeld!

NAAR GRAN GANARIA

Dus verlaten we de haven een dag later dan de twee andere Nederlandse boten. De Aventyr en De Rhytme of Life liggen in al in Morro Jable als we daar aankomen. Net nog een plekje aan de steiger.
15 oktober 2008
De drie Nederlandse zeilboten vertrekken om 6.00 uur voor de dagtocht naar Gran Ganaria. Wij hebben uit de pilot begrepen dat vier havens in aanmerking komen voor uit het water gaan. Twee commerciële en twee coöperatie havens. Dat moet gaan lukken. We willen dit hier per se doen omdat de Kaapverden of Gambia ons minder geschikte plaatsen lijken voor een dergelijke operatie. Vandaag komt de wind net 10 graden te achterlijk in om heel de tijd met beide zeilen te profiteren van de NO wind van 17 tot 22 knoop. Dus zeilen we een tijd wat hoger met genua en grootzeil, en later een deel alleen op het grootzeil. Het wordt een snelle oversteek, dus het vroege vertrek was achteraf wat ``pessimistisch`` ingeschat. Maar de dagen zijn tamelijk kort en aankomen in het donker is ook niet alles op een onbekende kust. Bij het naderen van de wal neemt de wind niet noemenswaardig toe. Wel worden de golven op de ondieper wordende kust hoger en steiler. Nadat ik naar Riets mening de vislijn wat laat ingehaald heb, moet het grootzeil er nog af omdat dit toch wel erg hard op de onbekende ingang af gaat. Aan het eind van de betonmuur vinden we uiteindelijk de ingang van de in aanleg zijnde haven. Ankeren lijkt ons oncomfortabel gezien de valwinden.

ZANDSTORM

Door de bemanning van een werkboot wordt ons aangeboden aan een steenstortbak af te meren. Dat doen we. Even later komen de Aventyr en de Rhytme of Life binnen en die kunnen weer aan ons afmeren. We liggen nu prima aan hoger wal in de haven. Vrachtwagens laden steenstort van een hoop waarachter we uit de wind liggen. De daarbij opwaaiende stofwolken van fijn zand bedekken al spoedig de drie boten. Boot was net grondig schoongemaakt en alle lijnen waren in zoet water gewassen. Toch vieren we s-ávonds in de kuip gezessen de verjaardag van Bert met door Annette eigengebakken tompoezen en thee. Na het gooien van 50 emmers zeewater over het dek en een glas wijn vallen we spoedig in slaap.
16 oktober 2008
We gaan met de afgenomen wind elders in de haven voor anker om de schoonmaakklus zo goed mogelijk af te maken. We willen geen zand in lijnen en blokken. Na een paar uur hard werken en koffie gaan we anker op. Zo verlaten we als laatste boot deze in aanbouw zijnde haven in Baya Arigana aan de oostkust van Gran Ganaria. Later zullen we merken dat altijd na een schaarse regenbui er fijn Saharazand aan dek ligt. Het wordt ook een regelmaat dat zo’n buitje altijd komt nadat de boot zijn wasbeurt gekregen heeft.

WALBEURT

We vervolgen de tocht van haven naar haven om te bekijken of er walmogelijkheden zijn. Havencapitano niet aanwezig, kraan niet geschikt e.d. Bij de 3e haven gaan we voor anker. Daar zou de havencapitano de volgende morgen om 8.00 uur aanwezig zijn. We zijn nu inmiddels aan de zuidkust van Gran Ganaria. Elke baai is volgebouwd met appartementen. De volgende dag is het inmiddels weer vrijdag. Met het weekeinde voor de deur mogen we dus blij zijn met een mogelijkheid voor a.s. maandag. Om negen uur zou het kantoor open moeten gaan, dus niet! Gepensioneerde vissers denken dat de capitano zijn kind naar school brengt, maar 10.00 uur wel komen zal. Om 11.30 zie ik een heftruck op het haventerrein rijden. Iedereen rijdt niet op een heftruck, dus die moet wat weten! De capitano is vandaag naar Las Palmas, komt misschien om 16.00 uur nog terug. “Wat is mijn probleem?” Ik wil vier tot zes uur uit water en daarna terug. Bij mijn vraag naar de papierwinkel en hoeveel tijd dat gaat kosten begint hij te lachen! Dat gaan we doen voor de capitano terug is!

Walbeurt bij COOP

ZWAAR VAATJE

Eindelijk de goede vent. Vervolgens wordt ik naar zijn vriend die visser en handelaar in van alles en nog wat blijkt te zijn. “Ja ik heb prima antifouling” Toevallig een vaatje teveel gekocht voor mijn eigen boot. Speciale prijs! Onderweg verkoopt de vriend nog hier en daar een zak vis aan een restaurant. Dan zien we de antifouling. Ha, eindelijk een product van Sigma! 15 liter weegt 40 kilo. Waar hebben we zo’n een vaatje eerder gezien? Eens even aan Dolf vragen? Om 15.00 gaan we uit het water. We kunnen de volgende morgen om 10.00 uur terug! We staan al op de wal als in de namiddag de capitano komt. Gelukkig dit keer ook een geschikte vent, die natuurlijk niet anders meer kan doen dan instemmen. ``Papieren maak ik wel klaar, kom morgenochtend de zaak maar afhandelen``. We werken door tot het donker is en de volgende morgen gaan we verder net voor het licht is. Uiteindelijk liggen we de volgende morgen om 12.00 uur weer in het water. Volvoseal vervangen en het hele onderwaterschip voorzien van antifouling. Na betaling van de capitano nog een boekje met alle vissen van de Canarisch gekregen. Zo weten tenminste eindelijk, indien we wat vangen, wat we eten!
23-10-2008
Ik lees achteraf in het door Riet bijgehouden logboek dat we om 8.00 vertrokken zijn naar Tenerife. Verder leest ik 9.25 1e rif. En 10.40 2e rif. Dat hebben we nog niet vaak gestoken. De gleuf in het zeil waar de smeerreep doorgaat is door de zeilmaker te kort gemaakt. En omdat we het nog al flink aanlieren scheurt het onderlijk in. Vervelend nu, weer wat te repareren! Om de zaak verder heel te houden strijken we het grootzeil. Maar alleen de stagfok blijkt toch te weinig voor 30 knoop. Dus gaan we verder op een beetje ingerolde genua, waarna het log weer opklimt naar 7 knoop.

ACCELERATIEZONES

Tussen de eilenden kan de wind vooral in een zone van 30 tot 40 mijl onder de kust nogal aantrekken. Het is natuurlijk een terugkerend onderwerp van gesprek tussen de zeilers in de havens. We steken nu een paar keer over met wind tussen half en aan. De boot krijgt af en toe veel water over en de kuip verandert een paar keer in een badkuip met zout water. Het is dus wel terecht dat de pilot voor deze zones waarschuwt! De effecten ontstaan door de tunnelvorming tussen de eilanden en temperatuurverschillen van hoog in de bergen en het water. Eenmaal dicht onder de kust van het Tenerife wordt de wind minder. Om de zuidpunt valt de wind volledig weg. Daarna krijgen we lichte westenwind, aan de wind over de andere boeg dus. Zo merkt Riet dus terecht op in het logboek dat we vandaag zo´n beetje alles gehad hebben. Veel wind, weinig wind, geen wind en/of uit alle richtingen!

LANGER OP TENERIFE DAN GEPLAND

Ankeren blijkt aan de zuidkust van Tenerife door de swell geen comfortabele zaak. In de baai bij Los Christinas zien we vijf boten erg oncomfortabel voor anker liggen. Bovendien zijn we op zoek naar een zeilmaker. Dus varen we terug naar het haventje van Las Galletos. Hier krijgen we wat verschillende dingen te horen, maar uiteindelijk is er geen zeilmaker. We volgen het advies op om naar Puerto Colon te gaan. Daar zal een zeilmaker zijn. De volgende morgen in Puerte Colon worden we verzocht de haven weer onmiddellijk te verlaten, daar er geen plaats voor ons is. Even afmeren om de zeilmaker te bezoeken mag niet! Dus boot voor anker, net buiten de haveningang. Gezien de enorme swell en het in en uitgaande verkeer Riet snel aan wal gezet met het bijbootje en zelf weer terug aan boord. Contact met elkaar via de boot marifoon en de handheld marifoon. Er blijkt ook hier geen zeilmaker te zijn. Uiteindelijk teruggevaren naar het haventje van San Miguel waar we wel uiterst vriendelijk ontvangen worden. Maar ook geen zeilmaker! Ze willen het allemaal wel regelen, maar via via en we zijn bang dat dit even te lang zal gaan duren! We hebben inmiddels besloten het zeil zelf te repareren.

Het repareren en verstevigen van de zeilen onder toezicht van Bert


Maar we missen ook een zeillat! Grondige inspectie van het grootzeil wijst uit dat de stiksels van Hagoorts hier en daar weer loskomen en met name de zeillatzakken baren zorgen. We hebben een handig gereedschapje. Met de Speedy-stichter kun je handmatig steken en aan de onderzijde van je werk de draad lussen. Het werkt prima, maar speedy is erg overdreven! In ieder geval lukt de klus op deze manier zonder nog meer naalden te breken! Na verloop van tijd raken we er redelijk handig in. Echt teamwork. Allebei aan een kant van het zeil. Na vijf dagen hebben we alle zeilzakken vervangen en dubbel doorgestikt. Verder alle nodige versterkingen aangebracht en de slecht gestikte naden opnieuw gestikt. Ook de reefopeningen in het grootzeil zijn vergroot. Ondertussen is het al weer gezellig in de haven. De Aventyr, De Mi Duchi en later ook de Rhytme of Life liggen in de haven. De belangstelling voor de Speedysticher groeit en Bert gaat ook aan de slag.

SNEEUW !

We hebben een auto gehuurd om naar Santa Cruz te rijden. We hebben geluk, de chandler heeft 2 zeillatten. We weten allebei bijna zeker dat we er twee gekocht hebben voor ons vertrek, maar kunnen ze in heel de boot niet vinden! We hebben een tekening met 46 verschillende bergplaatsen met bijbehorende lijst! Maar we zijn ze vergeten erop te zetten. Na ons bezoek een prachtige rondrit over het eiland! Dennebossen, en prachtige lavaformaties rond de hoogste berg de Teide.

Lavaveld op Tenerife

De noordwestzijde van het Tenerife
Op de terugweg kunnen we met moeite het oord waar onze haven ligt terugvinden, omdat we geen naam weten en de haven net nieuw is. Net voor donker slagen we erin de boot terug te vinden. We worden opmerkzaam gemaakt op het feit dat er sneeuw op de top van de Teide ligt. Bij navraag blijkt dat dit niet zo vroeg voorgekomen is sinds 1929. Als dit gebeurt is het meestal minimaal half december. Dus maken we een wel heel bijzondere oktober mee hier! Later gaan we nog een keer naar Santa Cruz. Door de naaiactiviteiten is onze zeildoekvoorraad bijna op gegaan. Maar de chandlers hebben geen zeildoek! Henk en Angela hadden het al eerder voor ons geprobeerd en ook nul op het rekest gekregen. Uiteindelijk lukt het ons adres en naam van de zeilmaker te ontfutselen! Maar er wordt ons verzekerd dat hij bijna niet te vinden is. Na een flinke speurtocht lukt ons dat uiteindelijk toch. Ergens achteraf in een bergdorpje zonder straatnamen. De tweede keer dat we er voorbij rijden zie ik op een geel busje `Neil Pride` staan! Dat is hem! Met zeildoek en na opnieuw een mooie rondrit komen we thuis. Zo hebben we dus al met al 9 dagen in de haven van San Miguel gelegen!!

GOMERA

De rand van de depressie die via Gibraltar de Middelandse zee indook heeft net de Canarisch geschrampd en dus ook de sneeuw op de Teide veroorzaakt. De laatste dagen heeft het ook hier stevig gewaaid. Er wordt nu dus volop gespeculeerd in hoeverre dit normaal is. Met het acceleratie-effect erbij worden de gribs nog even goed nagekeken. Zelfs voor het kleinste oversteekje wat je hier kan doen, 25 mijl van Tenerife naar Gomera.
2 november 2008
Wij gaan vandaag in zonnig weer. Toch nog weer 20 knoop ipv. de beloofde 15. De zee is nog wat ruw van de afgelopen dagen. En deze keer is het aan de wind. Massa´s water over dek, zeilpakken aan. Maar de boot zeilt onverstoorbaar door de golven. Helaas kunnen we weer niet filmen. Er vliegt continu zout water over, dat zou de camera direct om zeep helpen. Onderwaterhuis, voor vertrek uit Nederland niet meer te leveren, komt opnieuw op boodschappenlijst. Opnieuw eenmaal aan de zuidkust, is de wind weg. We vinden een prachtige ankerbaai bij Pt. Gaviosa. Riet is meteen veliefd op Gomera en het dipje van Tenerife is vergeten. De volgende morgen tuffen we op de motor naar de haven van Puerta Valle Rey. We willen kijken of daar inmiddels al iets aan de haven infrastructuur gedaan is.

EUROPESE SUBSIDIE

Zoals bijna alle havens hier is ook deze aangelegd met behulp van geld uit Brussel. In 2005 is het havencasco opgeleverd. Voorwaarde voor de subsidie is o.a. dat er plaats moet zijn voor transit-verkeer. Dat zijn wij toch, dus maar eens even kijken. De betonnen havendammen en kades beginnen al aardig te verkleuren. Maar er is verder niets meer mee gedaan! Geen beroepsvaart, geen vissers en geen pleziervaart! Wel een ankerverbod voor de pleziervaart in de lege havenkom. Helaas is dit niet een op zichzelf staand voorbeeld. Dus tuffen wij, schande uitsprekend, weer terug naar een ankerplaats.

BLIKNOSTALGIE

We liggen voor anker bij de baai van Cantera. Volgens de pilot een baai waar een oude visfabriek staat. We verbazen ons opnieuw dat we de enige ankerende boot zijn. Opnieuw een prachtige ankerbaai tussen de steile klippen van de zuidkust van Gomera. De ruines van de visfabriek zijn de enige bebouwing. Over land niet per weg bereikbaar. Dus alles wat hier gebouwd is en de benodigdheden voor productie moeten ooit over het water aangevoerd zijn. Inmiddels zijn we met twee ankerende boten. Sal Dragado van het ons inmiddels bekende Schotse, altijd ankerende, echtpaar is er bij gekomen. Nieuwsgierig naar de visfabriek roei ik naar de wal, waar ik de dingy vastmaak aan de half vergane kade. Een wonderbaarlijk stukje geschiedenis openbaart zich. De woning van de eigenaarfamilie, half gesloopt maar ook weer ingericht door een voormalige hippie-kolonie. Gordijnen gemaakt van met ijzerdraad aaneengeregen conservenblikdekseltjes! De verblijven langs de rotswand van de seizoenarbeiders, 3 bij 5 meter met gemetselde bedden. Maar echt mooi wordt het pas in de productiehal. Gietijzeren machines, verroeste blikken in verschillende maten en de kookketels. Uit de opzet en de leeftijd van de machines meen ik op te maken dat het om een sardientjesinblikfabriekje gaat. Opgericht in het stoomtijdperk. Ten onder gegaan toen er al elektromotoren waren ingevoerd. In ieder geval vijf kookketels met daaronder gestookte houtvuren om het ingeblikte te steriliseren.
Kijkend vanaf de visfabriek over de ankerbaai naar Hierro


De oost en west zijde van de ankerbaai bij de visfabriek
5 november 2008
De volgende morgen lichten we het anker en moteren langs de windstille zuidkust naar San Sebastian. Hier kunnen we ons voorbereiden op de oversteek van 700 mijl naar de Kaapverden en de boot achterlaten om een paar dagen te wandelen.

NEDERLANDSE KOLONIE

In de haven lijkt een Nederlandse kolonie neergestreken te zijn. Iedereen geniet een laatste weekje van Gomera voor de oversteek naar de Kaapverden. Het valt op dat hier nog veel mensen van plan zijn via de Kaapverden naar de Carieb te gaan. Tegenwoordig is de meer gebruikelijke route wel richting Kaapverden, maar op ca. 2/3 van de afstand met de passaat af te buigen naar het westen. Vanaf de Kaapverden naar de Carieb komt de wind meestal rechtachterop wat de boten nogal doet rollen. Maar ja, als je ook de Kaapverden wilt zien moet je dat maar voor lief nemen. Wij zijn er ook nog niet helemaal uit of we nu eerst naar de Kaapverden zullen gaan, of gelijk door naar Gambia. Bij ons speelt de latere oversteek naar Brazilië een rol. Doen we dit vanuit Gambia, dan hebben we redelijk veel kans eerst terug naar het Noordwesten, richting Kaapverden dus, te moeten om de wind te vinden. Dus zou je ook eerst Gambia kunnen doen en daarna de Kaapverden. Op die manier heb je bij het vertrek van de Kaapverden meer kans de wind te vinden en het is de kortste oversteek. We hebben besloten halverwege op weg van Gomera naar de Kaapverden de uiteindelijke beslissing te maken. Voor de rest is de boot inmiddels helmaal klaar voor de oversteek en de laatste inkopen zijn gedaan.

WANDELEILAND GOMERA

Ondertussen hebben we ook nog tijd gevonden om 2 dagen te gaan wandelen. Een dag in het midden van het eiland in het nationale park GARAJONAY, en een tocht in het noordwesten. De eerste dag door veel sprookjesbossen. Deze nevelige omgeving, met mossen, paddestoelen heeft een sprookjeachtig uitstraling. De tweede dag in het noorden naar boven door een langgerekte kloof met rietvelden, palmbomen en berghellingen met in het verleden aangelegde terrassen. De landbouwterrasjes in de bergen doen ons steeds weer opnieuw verzuchten,´wat moesten die mensen toch vroeger ploeteren´. Daarna over een bergkam met uitzichten landinwaarts en op de kust met op de achtergrond de Tenerife met de Teide. Vervolgens over een uit haarspeldbochten bestaand geitenpaadje terug naar het dal. Opnieuw een prachtige wandeling, nu met klimmen, dalen en fantastische vergezichten!

De reliefkaart van Gomera
Zo vliegen de laatste dagen op de Canarisch om. Het gaat naar volle maan, dus zal er de komende dagen in de lange nachten op zee aardig wat zicht zijn. Tijd om te gaan.

Marokko Canarisch

Zonsondergang Essaouira

NAAR EL JADIDA
15,16 september 2008
Na, op verzoek van de altijd aardige havenmeester van Mohammadia, een lijst gemaakt te hebben met aanbevelingen voor verbetering van de haven en club en afscheid genomen te hebben, vertrekken we. De dag begint nevelig. Moterend langs de kust komen we in steeds dichter wordende mist. Met de radar aan vervolgen we onze weg. Als we verder uit de kust gaan komen we na enkele uren uit de mist. Om 12.30 is er eindelijk genoeg wind om te zeilen. Eind van de middag is de wind weer al op. Met de plof aan lopen we om 18.15 El Jadida aan. Afgemeerd als 3e boot aan de kade. De Bella de Zweedse boot met drie kleine kinderen aan boord ligt als binnenste aan de kade. Meteen geroep van zenuwachtige mannetjes op de wal. We brengen je naar de douane enz. Dat blijkt niet te kunnen want die zijn voor gebed naar de Mosk. Het gaat alleen om goederen en geld. We geven een halve edammer. Later vernemen we van de Zweden dat de omkooppresentjes niet voor hen, maar voor de douane bedoeld zijn. Maar dat blijft ook lastig. Je moet altijd naar 3 of 4 diensten: Politie, immigratie, douane en het havenkantoor waar je later moet afrekenen voor je verblijf. Uiteindelijk geef ik een pak koffie aan de verkeerde dienst, en ja, die zegt natuurlijk ook geen nee. Bij de andere dan maar je tijd uitzitten en net doen of je gek bent! Maar goed, als alles achter de rug is heb je verder geen problemen meer en ze blijven altijd super vriendelijk.

SMURRIE

Het haventje is klein en het water ongelofelijk vies!! Het tijverschil van 3 meter is niet in staat om het haventje voldoende te verversen. Dat weerhoudt de plaatselijke bevolking er niet van om vanaf de kades onafgebroken te vissen in deze smurrie. De jeugd zwemt hier voor wat verkoeling ook vrolijk in rond. Vanaf onze ligplaats hebben we wel een prachtig uitzicht op de muren van de vesting die de Portugezen hier bouwden. Degelijk werk want nog steeds in redelijk goede staat.
We wandelen rondom over de vesting muur. De onkruidbestrijdingsploeg ligt in de schaduw te slapen. Dus de gewassen tieren weelderig op de muur. We bezoeken de cisternen. Een schitterend waterreservoir onder en midden in de ommuurde medina. Redelijk verzorgd met aardige gids en maquette van de hele vesting. Maar als je dan ziet hoe vervallen de oude prachtige Portugese huizen binnen de vesting er uitzien, vraag je je af hoe dit alles in zo’n vervallen staat gekomen is. Geen geld voor enig onderhoud, hier wonen mensen uit de “ laagste twee klassen”. Deze mensen hebben geen honger, maar daarmee is alles gezegd. Toch blijven ze altijd vriendelijk.

17,18 september 2008
Na 2 dagen zijn we de geur van vis, slik en vuiligheid beu. Moterend begonnen, dan zeilend. De wind gaat er vandaag vroeg uit, dus de motor weer aan. Het wordt een prachtige nacht met volle maan, dus er is van alles te zien. Maar onder de morgen verdwijnt de maan in de opkomende bewolking. Even later regent het!! Dat is iets wat we niet meer gewend zijn. Er is nu weer geen enkel zicht. We draaien moterend onze wachtjes. 2 uur op 2 uur af. Wat is een radar toch een onmisbaar instrument. Op een bereik van 1,5 mijl ziet hij zelfs de kleine visbootjes op de golftoppen van de immer aanwezige Atlantische deining. De volgende dag grote scholen dolfijnen! Half bewolkt weer. Wind om te zeilen! Nog 30 mijl. Boot loopt als een speer! Half de middag lopen we Essaouria aan. Steeds vraagt Riet zich af of het diep genoeg is en er ruimte is in deze kleine haventjes. Maar we gaan steeds met opkomend water naar binnen. Als we afgemeerd zijn berekenen we hoeveel water eraf gaat en liften de kiel. Nu toch steeds weer een groot voordeel. Anders hadden we deze schitterende plaatsjes moeten missen! Buitenom de gebruikelijke opwinding voor hulp met de papierwinkel is hier nog wat extra opwinding. Afgemeerd aan een enigszins haveloze boot ga ik aan wal voor het rondje kantoortjes. Dat is hier in een uurtje al gepiept. Maar als ik terug kom is Riet in een oververhitte staat van opwinding. De boot waar we aan liggen blijkt een rondvaartboot. Dat had de kapitein niet tegen met gezegd toen hij om whisky en sigaretten vroeg! Er waren klanten, dus touwen los en varen. De situatie werd er niet beter op toen hij terugkwam en wij met een inmiddels aan ons afgemeerde Nederlandse boot in het niet al te grote havenkommetje ronddreven.

REDDINGSBOOT PARAAT?

Weg daar dus! De enige andere plaats is aan de reddingsboot. Daar meer je natuurlijk nooit aan af! Maar er liggen al twee boten aan. De Rythme of Life en nog een Nederlandse boot. Opeens een Nederlandse kolonie dus. Maar hier is afmeren aan een reddingsboot geen probleem. Zoals met alles is het een kwestie van onderhandelen. Iemand krijgt wat en het is geregeld. In dit geval moest er altijd iemand op een van de drie boten aanwezig zijn. We hebben ook nog diesel getankt. Dat moest met jerrycans en een karretje. Er is lang onderhandeld over de transportprijs. Uiteindelijk gaven we iemand de kans om in een uur een weeksalaris te verdienen. Wat doet hij dan? Huurt iemand in met een kar, en moet nog delen met twee sjouwers. Komt eerst nog klagen dat de prijs omhoog moet omdat hij moet delen, waarop wij zeggen: waarom ga je zelf niet werken! Uiteindelijk krijgt de douane ook nog lucht van het transport. Ze willen van ons weten hoeveel liter en wat we de heren betaald hebben. Uiterst vriendelijk, maar wel op het moment dat het stempel voor uitreis met de daaraan klevende inkt boven het paspoort zweeft.
Nou Florence je hebt niets te veel gezegd! Inderdaad een prachtig oord. De souks, marktstraat en de zonsondergangen vanaf de stadswallen! Maar voor ons toch vooral de vissershaven!

DE SCHEEPSBOUW EN VISERRIJ

In Mohammadia werd mij een fotoverbod opgelegd op de scheepswerf. In dit geval zijn regels gelukkig volkomen willekeurig. Want hier is de scheepbouw open en bloot op de kade! Rondneuzend natuurlijk een mannetje die wil helpen met informatie! Hij heeft een klein notitieboekje met tekeningetjes van de verschillende manieren van vissen. Omdat hij Engels kan is hij een waardevolle informatiebron. Er lopen hier veel toeristen rond, dus hij vertelt een kort verhaaltje en zegt dat ze een foto mogen maken. Bij een fooi roept hij uiteraard uit dat dit schandelijk weinig is voor deze hoeveelheid werk.Het vissen gaat hier op vier manieren. De eerder beschreven kleine boten van 4 a 5 meter met buitenboordmotor. Daarmee wordt gevist op de sardines met drijfnetten. Ze blijven voor een dag of een nacht buiten en verkopen hun vis rechtstreeks op straat aan de consument. Met deze boten wordt ook op grote vis gevist. Dat gaat ook voor meerdere dagen. Soms blijven ze drie nachten uit! Tot wel 40 mijl uit de kust. Gewikkeld in een deken pakken ze om beurten een paar uur slaap. Soms liggen ze totaal uitgeput op een stapel netten op de kade te slapen. Ze vissen met 5 tot 10 van piepschuim gemaakte boeien. Aan elke boei lijnen van een paar honderd meter met heel veel haken waaraan sardines of ansjovis als aas gaat.
Als de boeien uitgezet zijn blijven ze in de buurt ervan. De boei is niet meer dan een enorme dobber! Bij heftige beweging of aan de haal gaan wordt het gevecht aangegaan.

LEVENSGEVAAR

Er worden op die manier, met risico van omslaan, zwaardvissen en haaien tot wel 1,5 meter groot in deze kleine bootjes gehaald. In deze tak van visserij verdrinken nog steeds veel mensen. Geen zwemvesten, geen marifoon.

De vloot kleine visboten in de haven voor het vrijdagavondgebed

De grote kotters worden in drie maten gebouwd. Voor de sardinesvangst ca 18 meter. Voor het lijn- en boeienvissen ca 20 meter. En tenslotte hektrawlers tot 30 meter. Alle bouw is traditioneel en in hout. Daar lijkt voorlopig geen verandering in te komen omdat staalbouw hier veel duurder is. De enige werf in het noorden die dit geprobeerd heeft is inmiddels failliet. De kielbalk is uit twee Iroko stammen gemaakt. Het Iroko komt uit wat ze hier noemen “diepzwart Afrika”. Uiteraard niet zoals in Nederland met certificaat. Het hout is hier goedkoop.

BEDRIJFSSPIONAGE

De spanten worden gevormd uit het plaatselijke eucalyptus hout. Kost bijna niets. De duimse beplanking uit Iroko en eucalyptus. Het dek weer van Iroko. Zo’n schip gaat bij regelmatig onderhoud 100 jaar mee. Het weegt ca 60 ton en heeft zo’n 600 pk motorvermogen. Zware olie is de brandstof. Ze roken zo zwart als de kachel, ook in de havens! Op de werven is het volgende gereedschap aanwezig: Een lintzaag, en vaak een elektrische handschaaf. Voor de rest hand gereedschap. Mallen van spanten worden genummerd bewaard. Bouwtijd van een schip 1 jaar. Alleen na opdracht. Kosten: 40 tot 50.000 Euro afhankelijk van motor en verdere uitrusting. Voor deze informatie heb ik de gids, die (gepensioneerd) visser is, de eerste dag een kleine beloning gegeven. Op een niet werkdag heeft hij me binnen de omheining van het werfterrein gesmokkeld voor foto’s. Daarvoor had ik hem vooraf het tweede deel van zijn gage beloofd.

casco sardienkotter

onderzijde

detail spanten

VANGST EN VISSERIJ

We zijn hier in, waarvan men zegt, (nog) een van de visrijkste wateren ter wereld. Er wordt dan ook veel vis gevangen. Rechten worden ook alweer buitenlands verkocht. Japan, Rusland en Nederland worden genoemd. Wij hebben geen buitenlandse kotters gezien in de Marokkaanse havens. We horen de sardien-kotters elke nacht uitvaren nadat ze gelost zijn. In de loop van de middag en avond komen ze de haven binnen. Soms wordt gevochten om een eerst plaats met de neus aan de kade. Deze kotters brengen met grote hoeveelheden met in drijfnetten gevangen vis (in ieder geval in deze tijd van het jaar) aan wal. Op de boot onder zeewater gehouden, op de wal in koelauto’s afgevoerd. Na lossen direct weer vertrekken. Er zijn minimaal 10 man op een kotter. Waarschijnlijk wordt er in ploegendienst gewerkt, want het gaat continu door. De kleine bootjes van de sardienvisserij varen ook dag en nacht af en aan. Maar hier gaat het totaal anders. Ook de gebruikelijke ruzies voor losplaats. De vaak gevangen hoeveelheden zijn vaak klein, een enkele keer een boot vol. Wordt op hoopjes op de kade uitverkocht aan de consument. Je lust voorlopig geen vis meer! In deze warmte wordt de vis gekoeld met water uit de zeer vervuilde haven!! Meer dan een halve dag ligt de vis in de zon! Daartussen proberen de, met op grote vis vissende kleine bootbezitters, hun vis te verkopen. Zwaardvis, zeepaling, dorade. Krabben, inktvis enz. In de loop van de middag lopen verdwaasde toeristen met zakdoeken voor de mond tussen de handel. Als het bijna donker is daalt de prijs. Het haventerrein wordt leger. Armen en bedelaars (klasse1) zoeken tussen viskoppen, staarten en ingewanden naar iets eetbaars. Tenslotte worden ze verdreven door enorme hoeveelheden zeemeeuwen en katten die het haven terrein weer schoonmaken! De gemeentereiniging is hier niet actief! De volgende dag komt de straathandel in de loop van de morgen weer op gang. Wij nemen een foto van een prachtig visbootje met een romantische zonsondergang. Maar er is ook een heel andere kant aan het levende Jan Steen schilderij!

25 september 2008

VERTREK

Na bijna een maand in fascinerend Marokko gaan, na naar buiten gemoterd te zijn, twee boten onder zeil. De Rythme of Life en de Lady of the Lowlands. De wind sterkte is net iets beter dan volgens de windgribs voorspeld. De spinaker gaat erop en met de noordoostenwind presteert de Lady optimaal. Met 5 knoop wind en 5 knoop snelheid, precies een windhoek van 120 gr. Er gaat wel 15 ton door het water! Met meer wind schiet harder op. Eind van de middag gaat hij er af. De afgesproken windgrens van 18 knoop is bereikt. Toch wel meer dan de windgribs voorspelden. Met grootzeil en genua gaan we lekker door. s’Nachts nog een probleem. Bij het wegrollen van de genua draait Riet ongemerkt de loshangende schoot mee in het zeil waarna er niets meer te rollen valt. Met de spi val en de reserve genua val weet ik het loshangende deel redelijk strak rond de voorstag te twisten. We gokken erop dat het bij het eerste morgenlicht even windstil wordt. Op dat moment slagen we erin de zaak te klaren door het zeil naar beneden te halen. Nadat alles weer op orde is blazen we even uit. Ondanks dat we een paar uur hieraan gemodderd hebben, zijn we zo hard gegaan (of net niet hard genoeg?) dat we al s-avonds om ca. 10.00 de Canarisch aan kunnen lopen. Hoe dan ook we willen de aanloop van Graciosa niet in het donker doen. Dus om 12.00 uur beginnen we de rest van de dag af te remmen door zeil te minderen om nog een volgende nacht op zee te blijven. Die nacht kloppen de gribs en de wind gaat eruit tot 5 knoop of minder. We rekenen uit dat met een motersnelheid van 3 knoop bij het eerste morgenlicht de haven te bereiken valt. Er is die nacht niets te zien. Geen maan, geen sterren, alleen zwart! Met de radar erbij wordt het een zeer rustige nacht waarbij we om beurten de gemiste rust van de vorige nacht in kunnen halen. Bij het eerst morgenlicht wordt het beeld van de straat tussen Lanzarote en Gracioca op de radar nu ook buiten waarneembaar. Kaart en radar kloppen weer, we zijn er!

MAROKKO

Route naar Maokko

DE OVERSTEEK NAAR NOORDAFRIKA

23,24,25 en 26 augustus.
Een paar dagen besteden we nog aan inkopen vanuit de Spaanse haven Ayamonte en ankeren op de grensrivier. Met name het internetgebeuren kost veel moeite en tijd. Maar de 26e even voor hoog water is het dan toch zover. We vertrekken richting Marokko! De eerste vier uur moteren we in windstil weer van de kust weg. Langzamerhand verandert het vlakke water in een windloze golfslag uit het oosten. Er komt nu wat wind uit het westen zodat we de zeilen kunnen hijsen. De golfopbouw uit het oosten blijft echter voortduren. Daardoor wordt het een oncomfortabel rollen. Heel de nacht gaat dit door, alles klapt en rolt heen en weer in de kasten. Het mijmeren onder de sterren heeft een onaangenaam bijtintje. We kunnen wel zeilen. Dat doen we met de rem erop. Alleen op de genua. We willen de 210 mijl niet zo snel zeilen dat we in het donker aankomen.
27,28-08-2008
Als het om half zeven weer licht is neemt de wind snel af. Dat wordt weer moteren. Maar in de loop van de morgen wordt de deining wat minder. We kunnen zeilen met weinig wind. Vooral nu de wind hoger inkomt. De tweede nacht wordt heel wat prettiger dan de eerste. De nachten zijn op deze lengte al behoorlijk lang, eind augustus. Om 21.00 donker en pas om 7.00 echt licht! Wat waren de korte nachten in het noorden toch een genot! Maar goed, je zit hier midden in de nacht wel buiten in korte broek en t-shirt! Om 10.00 gaat de plof weer aan om de laatste paar mijl, tussen talloze voor anker liggende zeeschepen door, naar de haven van Casablanca te varen.

AANKOMST

Toch wel spannend. Aankomen in een ander contingent en Marokko. Hoe zal de inklaring gaan? Hebben we niet te veel wijn aan boord? De eerste verrassing is dat we vriendelijk maar resoluut teruggestuurd worden in Casablanca. Dit krijgen we van de havendienst, in keurig Engels, over de marifoon te horen. Wat nu? De havenkom wordt sinds 1996 gerenoveerd. Nog steeds niet klaar!! Van de autoriteiten begrijpen we dat we kunnen inklaren in een kleine haven 10 mijl oostelijk van Casablanca. Zo belanden we uiteindelijk in Mohammedia. Na overleg met de havendienst blijkt de diepte niet voldoende voor ons! We krijgen wel toestemming om te ankeren. Eenmaal in de haven gaan we toch maar even voorzichtig proberen. We worden opgewacht door de uiterst vriendelijke mensen van de jachthaven. De diepte is nu met doodtij net voldoende. Maar later zullen we de kiel nog lichten ivm. het volgende springtij. Zo hebben we weer een voordeel van onze hefkiel. Het inklaren is een relaxte en vriendelijke gebeurtenis. Niet dat er zo maar een paar mensen aan te pas komen! De politie, de gendarmerie, de douane en de immigratiedienst. Allen twee man sterk maar vriendelijk en ontspannen. Gelukkig spreekt de havenmeester, een zeer klein Marokkaantje, Engels. We voelen ons hier gelijk op ons gemak. De vereniging heeft 50 ligplaatsen. Overeenkomsten met de Werf dus. Ook een prachtige tuin, maar die is 10 minuten lopen van de haven. Daar staat tegenover dat de tuin luxe is, inclusief zwembad en restaurant. Bovendien blijkt er zittend onder de parasol van het havenkantoortje WIFI verbinding te zijn.

BEKENDEN

We zijn het enige bezoekende jacht, maar eind van de middag komt de volgende passant. Niet te geloven! Een Nederlandse boot. Bovendien kennen we elkaar. De Rythym of Live. Zo kunnen we de landvasten van Christine en Diederik aanpakken. Wel een echte verrassing omdat we deze bestemming niet van elkaar wisten.

29,30 en 31 augustus.
We verkennen Mohammadia. Toch nog een stad van 160.000 inwoners. Taxi naar de kasba (0,80 Euro, met mede-weten voor 10 cent afgezet). Reisgidsje in Engels niet verkrijgbaar dus maar Frans. Onze slechte kennis van de Franse taal is hier wel een nadeel! We hebben een prachtige ligplaats. Deze kijkt uit op de vissershaven. Dat is hier nog steeds een bloeiend bedrijf. Met kotters van ca. 9 meter wordt voor meerdere dagen en nachten gevist. En met roeiboten van hooguit 4 meter (hebben inmiddels buitenboordmotor) wordt s-‘nachts gevist. Juist door die kleine bootjes blijft er misschien nog wat vis over. Verlichting bestaat uit een rood en wit fietsledje. Zwemvesten gaan niet mee! Per roeiboot drie tot vier man aan boord, waarvan er meestal 1 voortdurend met een emmer hoost! Naast de vissershaven is een scheepswerf waar de traditionele houten kotters worden gebouwd. Zaterdag mislukt een tewaterlating. De tweede poging met hoog water op zondag lukt wel. Drie kotters zijn in aanbouw en 1 ligt gereed op de helling voor tewaterlating. Kotters kunnen hier nog droogvallen op de wal voor onderhoud (lees afkrab en anitfouling of teerbeurt, slijptollen en lassen. ). Kortom we zijn nautisch met ons neusje in de boter gevallen. Toen we de werf voor de 2e keer bezochten mochten we geen helaas geen foto's nemen! Bang voor bedrijfsspionage?

De werf met helling

Natuurlijk is hier wel een groot verschil in welvaartsniveau merkbaar. De rijken: uit wat hier wel genoemd wordt het Franse deel. Zij varen uit met hun speedboot. Met kinderen aan boord met overgewicht. Aan de andere kant de tanige uitvarende vissers. Groeten doen ze elkaar niet. Ze zien de anderen niet! De grap is dat beide groepen ons wel groeten. 30 augustus arriveert de 3e passant. Dit is een Franse zeilboot uit Bretagne.We hebben onze rondreis door het land 2 dagen uitgesteld omdat Riet nog wat last had van haar geblesseerde knie, maar morgen willen we echt er voor gaan!

HET LAND IN

1 juli tm 12 september 2008
Waar te beginnen na zoveel indrukken? We hebben een groot gedeelte van Marokko bereisd. Per trein, bus en auto. De trein is goed voor de lange afstanden tussen de steden, door de minder interessante delen. Om het rijden in steden te vermijden hebben we pas een auto gehuurd in Marrakech. Dus met de trein naar Rabbat. Daarna met de trein naar Fes. Vervolgens met de bus naar Marrakech. Daar voor 5 dagen een auto gehuurd (later met 1 dag verlengd). Tenslotte zijn we vanmorgen met de trein teruggekomen uit Marrakech.

Het koningklijk palijs in Fes

Detail koperen toegangsdeuren

MIKRO ECONOMIETJES

In de steden tref je een gekrioel van auto’s, taxi’s, bromfietsen en voetgangers aan. Dikke wolken zwarte rook van dieselmotoren, opgevrolijkt met blauwe dampen van tweetaktmotoren van de bromfietsen. Elke stad lijkt wel een op zichzelf staand gebied. Ofschoon er een redelijk goede infrastructuur is, zie je tien km. buiten de steden bijna geen gemotoriseerd verkeer meer.Er valt blijkbaar niet veel te verhandelen tussen de steden. Misschien omdat in de Souks (ambachtswinkels) in iedere plaats dezelfde producten aangeboden worden. Straatje leerproducten, straatje koperwerk, straatje tapijten enz. In alle steden en dorpen is een Medina (oude ommuurde binnenstad), met in het midden het kloppende hart van de stad. Hier zijn de souks, de nauwe straatjes. In deze labyrinten is het eenvoudig verdwalen. Je hebt dan een kompas of een gidsje nodig om er weer uit te komen. De ambachtlieden zijn aan de randen van de souks gevestigd.Marokko is een geweldig land om per auto of motor te verkennen.
De leerverfbaden in de souk van Fes

RAMMADAN EN DE MAROKANEN

Al vrij snel hadden we door dat we precies in de Ramadan periode terecht gekomen zijn. De Ramadan duurt 29 dagen om de 9 maanden. Voor de islamieten betekent dit: van zonsopkomst tot zonsondergang niet eten en drinken. Normaal wordt er 5 keer per dag gebeden. In de ramadan is er een extra gebedsronde. Buiten de steden houdt, naar onze indruk, ca. 95% van de bevolking hier zich aan.

De moskee van Marakech net voor zonsondergang

In de grote steden misschien iets minder. Vooral omdat je daar de zogenaamde Franse delen hebt. Dit zijn de ruimer opgezette wijken die tegen de Medina’s (oude binnensteden) aanleunen. Hier wonen de welgestelde Marokkanen en veelal de nazaten vanuit de Franse tijd. Per slot van rekening zijn de Marokkanen pas sinds 1956 onafhankelijk van Frankrijk! In deze wijken vind je de wat betere hotels en restaurants. Tijdens de ramadan word je daar ook tussen zonsopkomst en zonsondergang met koffie bediend! In de niet Franse delen zijn wel wat winkeltjes open, want er wordt wel gewerkt. Liever zo weinig mogelijk omdat, vanwege de temperatuur en het niet mogen drinken, de dagen zwaar zijn. Zo waren wij nog bezorgd of onze buschauffeur zich gedurende de 10 uur durende tocht van Fes naar Marrakech wel zou kunnen blijven concentreren! ’s-Avonds om 18.00, ongeveer een uur voor zonsondergang, gaan de winkeltjes open. Er wordt ingekocht en de tafels worden gedekt. Nadat om 19.00 de imaan het cassettebandje start, de monotone zangerige woordenstroom van de moskee stopt en er gebeden is, kan er weer tot zonsopkomst gegeten en gedronken worden. Voor ons was de praktijk: zorgen voor inkoop van brood, beleg, fruit en water, de avond voor de volgende dag. Diner na 19.00. Niet al te veel probleem dus. De volgende dag was het ochtendbandje van 5.00 uur (oproep voor 1e gebed) meestal de voorwekker, waarna we ons nog even omdraaiden. De religie is zeer algemeen in de samenleving verweven. En dat maakt voor een deel Marroko ook zo anders dan bijvoorbeeld Portugal.

PORTUGAL ANDALUSIE EN MAROKKO

Buiten het verschil van religies zijn er ook vele vergelijken en overeenkomsten tussen de landen. De Moren brachten veel van hun cultuur in Portugal en Andalusie. De vlucht van de Moren uit Andalusie en Portugal heeft weer een enorme invloed gehad op de ontwikkeling van de Marokkaanse steden. Grote overeenkomsten in bouwkunst, gispsreliefwerk, tegel en glazuurwerk. Helaas is het hier bijna nooit, voor niet moslims, niet toegestaan moskeen van binnen te bezoeken. Vaak kun je wel voor de open deuren een deel van het interieur bewonderen. In Rabat bezochten we de oude ommuurde kasba. Het eerste deel is gebouwd door de uit Andalusie verdreven moslims. Er het andere deel door de uit Portugal komende bevolkingsgroep. Beide delen zijn onderdeel van een labyrint van nauwe straatjes, binnen de muur. Schitterend om hier een rondwandeling te maken. De huizen zijn keurig onderhouden en alles in wit-blauw.

De stadspoort in Rabat

CONTACT EN INFORMATIE EN VERBLIJF

Ons probleem is de gebrekkige kennis van de Franse taal. Op de scholen wordt hier nog altijd Frans als tweede taal onderwezen. Engels wordt meestal niet of erg beperkt gesproken. B.v.: het zoeken naar een hotel in de buurt van Taroudant. Bij de eerste poging blijkt aan de receptie alleen Arabisch gesproken te worden. Op straat ook niemand te vinden die Frans kan. Wat nu? Er staat nog een bord van een hotel. Maar dat wijst recht naar een onverharde weg die recht in de openlucht markt loopt! Toch maar even proberen. Geen hotel. Weer terug. Opnieuw via gebaren begrepen dat we toch die kant uit moeten. Na 10 minuten hobbelen over keien, putten,klei en stof, staan we voor de poort van een ommuurd hotel. Na stevig onderhandelen over de prijs (Riet wordt een echte zakenvrouw) gaat de auto door de poort. Je weet niet wat je ziet in dit besloten paradijsje na de buurt waar je zojuist doorgereden bent. Riante binnentuin in Andalusien stijl. Palmen, alle denkbare vruchtenbomen, bloemen, zwembad, pauwen. Prachtige kamer met suite, badkamer enz. Als we later in de eetzaal zitten kijken we onze ogen uit naar de pracht en vakmanschap waarmee dit gemaakt is. Dit alles voor 80 euro per 2 pers. inclusief diner en ontbijt. Exclusief de wijn. Want ofschoon de islam alcohol niet toestaat, is bier en wijn in alle (franse) hotels te koop. Er wordt Marokkaans bier en marokkaanse wijn geproduceerd. De Marokkanen drinken zelf absoluut geen alcohol. Toch hebben we in de souks “zelfgedistilleerd” onder de toonbank door zien gaan. Verboden vruchten smaken nu eenmaal altijd lekker! Vaak zijn er echter geen hotels in franse stijl. Voorbeeldje: Op de autotocht terugkomend uit de woestijn willen we voor donker een hotel-restaurant vinden in Tazanat. Er zijn er twee. Het eerste wordt onder strenge keuring als te vies betiteld (Riet ziet grote kakkerlak in toilet). Het tweede is simpel maar proper! Aan arbeidskracht hier geen gebrek. 6 tot 8 jongens runnen de zaak. Buiten ons zijn er nog 3 Franse vrouwen te gast. De jongens maken een drukke baan voor zichzelf. Ze lopen op en neer van hier naar nergens. Uiteindelijk duurt het bestellen van een kop koffie nog minimaal een kwartier. Maar uiteindelijk krijgen we goed eten, beddengoed kraakhelder. Het enige irritante is het aanklampen van mannen en jongens die gids willen spelen. Dat gaat meestal als volgt. Bonjour. Franscais, No. Vervolgens komen de meeste landen aan bod. Goed, nu weten ze dat we uit Nederland komen. Allemachtig, prachtig of kijken niet kopen. De tweede opening is in Engels: Where are you looking for? Daarna blijven ze aanhouden om wat te verkopen, te krijgen, of je gids te zijn. Na enige ervaring zijn we dit als volgt op gaan lossen. Wanneer er een aantal op je af komen kiezen we een klein verlegen joch uit. “Jij bent onze gids. We geven je 5 of 10 dirham. Dat en dat willen we zien”. Daarna moeten de anderen wel afdruipen, want regel is, je mag niet aan een ander zijn handel komen! Maar soms komen we ook veel te weten en hebben gesprekken over Marokkanen, hun geloof en we vergelijken de Marokkaanse en Nederlandse samenleving. Zoals bij Abdou. We stoppen toevallig bij zijn hotel en maken kennis met zijn familie en manier van gastvrijheid. Abdou is een diep gelovig en hardwerkend mens. Hij heeft een internetsite waarmee hij mensen uit talloze landen werft om met hem een trekking in de bergen te doen. Web.http:// trek-maroc.com . Tussen de gesprekken door en de heerlijke maaltijd die hij voor ons bereidt, gooit hij af en toe een wit kleed over zijn kleding, springt op zijn mountainbike en vliegt naar de Moskee. Zeker een hele klus tijdens de ramadan met die extra gebedsrondes. Van het geld wat hij verdient heeft met trekking heeft hij eigenhandig zijn prachtige hotelletje in Berberstijl gebouwd. Vrijwel overal worden we vriendelijk en gastvrij ontvangen. Zo hebben we een geweldige autoreis van 6 dagen van 1700 km. door heuvels, bergen en woestijn.

Aan de maaltijd bij Abdoel

TOEN EN NU

Marokko verrast steeds met twee gezichten. De ezel wint het nog steeds van de explosiemotor op het platteland. Dat lijkt niet snel te veranderen met de steeds hogere brandstofprijzen en de langzaam stijgende welvaart van de kleine zelfstandigen. Langs de wegen zien we vrouwen met rietbossen, water of kleinschalige landbouwproducten naar of van een markt lopen, waar iedereen meer van het zelfde heeft. Maar ook jonge moslimvrouwen met hoofddoekje (soms zonder) die de wereld met een zelfbewuste blik inkijken. Zich verplaatsend op bromfietsen of rijles nemend. Oude mannen die de vrouwelijke jeugd aanspreken op kleding en houding. Marokko verandert erg snel. Een bejaarde vrouw met bourka op het platteland met een mobieltje tegen het oor. Schotelantennes op huizen van de in het landschap opgaande Berberdorpjes in de bergen. Wij hebben b.v. Internet in de haven en overal zijn internetcafe’s. In Algerije schijnt de machtstijd tussen de oude en nieuwe wereld hevig aan de gang te zijn. Marokko heeft alle grenzen met Afrikaanse landen gesloten. Bang voor smokkel van wapens om extremistische groepen te “voeden”. Hopelijk ontwikkelt Marokko zich verder tot een land dat trots is op zijn eigen geschiedenis en met respect voor die van een ander.
Hoe ging dat ook al weer met de huur van de auto? Rijdt niet te hard was de waarschuwing! Drie minuten onder weg worden we willekeurig met een paar andere auto’s uit de file genomen. Heb je dat oranje knipperlicht niet gezien? 400 dirhan met reçu. Het kan ook zonder. Dan is het 200! Discussie niet mogelijk. Of je bent de autopapieren kwijt. Zo maak je kennis met corruptie binnen het ambtelijk apparaat. Er is nog veel te doen in Marokko!


LANDSCHAP EN KLEUREN

De grote verschillen in landschap en kleur maken Marokko voor ons een geweldige belevenis. Rood en oker gekleurde bergen, smalle bergpassen. Kasba’s, dorpen gebouwd met natuurlijke materialen uit de directe omgeving. Vaak opgelicht met het groen van een oase. Palmen.

Erg smal voor ons gaat het fout. Even met 6 man de auto van de afgrond redden

Berberdorp in hamonie maar met scholelantennes

Kasbah in oase

landchap in de bergen

kleurenpalet in de bergen

De oude bebouwing is in volledige harmonie met het landschap. Jammer dat initiatieven tot behoud van dit erfgoed alleen van Unesco en particulier initiatief komen! De Marokkaanse regering heeft nog steeds geen oog ( of geld) voor dit waardevolle bezit. Honderden kilometers door de woestijn rijden en niet meer dan twee auto’s tegenkomen. Doe dit nooit met een auto zonder airco! In de woestijn hadden we temperaturen tot boven 40 gr C.!

PER KAMEEL

Eenmaal in de woestijn aangekomen konden we er deze keer niet omheen! Een kameeltocht en overnachten in de woestijn. Misschien een wat toeristisch idee? Maar hier hebben we geen moment spijt van gehad. Aangekomen in het door Abdou aanbevolen hotel (een groot deel van de toeristenindustrie werkt op basis van: ‘ik heb een goede vriend”). Na overeenkomst over de prijs (35 euro pp.) krijgen we het volgende pakket: Siësta houden tot 17.00 uur op de hotelkamer. Op kameel, met nog twee ander gasten, zal de gids ons 1,5 uur op kamelen in de woestijn meenemen. We hebben dit gebied gekozen omdat dit bestaat uit gele zandduinen. Vervolgens diner in kamp en slapen in bedoeïenentent of onder de sterren. Volgende morgen zonsopkomst, daarna terug per kameel naar hotel, douchen, ontbijt. Aldus bestijgen wij en een Frans stel dus de dromedarissen. Althans, zij knielen. Je gaat op het zadel zitten daarna staan ze weer op. Kamelen vind je blijkbaar in Voor-Azie. Nou ja 1 of twee bulten, dat maakt niet uit. Nadat we gewend zijn aan de hobbelige tred komen we in de prachtige zandduinen aan. Net voor donker bereiken we, na een geweldige tocht door een schitterend landschap de tent. Na de gebruikelijke thee (mintthee mierzoet) maakt onze gids een heerlijke tajine-schotel met kip (we eten bijna niet anders dan kip omdat we dan weten wat we eten ). Omdat het windloos blijft kunnen we op matrassen buiten slapen. De enige nodige bedekking is een laken! De temperatuur komt in de nacht niet onder de 25 gr.C. Het plafond bestaat vannacht uit de overtrekkende sterrenhemel, af en toe aangevuld met een voortsnellende satelliet. Het toetje is de zonsopkomst en de terugtocht. Het kan nog mooier en roder maar dan moet je in de winter gaan. Nou, wij vonden het zo al een unieke belevenis. Daarna overnachten we in de woestijn nog in een kasba-hotel. We proberen een kleintje te vinden. Dit lukt niet echt. Het verbaast ons dan ook enigszins dat het gigantische complex maar 15 kamers heeft! Maar ja wat kost nu een m2. grond in deze woestijn? Na nog twee dagen genieten van het kleurenpalet van bergen met opnieuw schitterende weggetjes, passen (af en toe weer zeer smal) leveren we ons Ford-Fiestatje weer in.


In de woestijn

Marrakech


Moskee Marakech

Toch jammer dat de moskeen niet van binnen te bezichtigen zijn. Zo lopen we rond de beroemde Koutoubia Moskee. Graag hadden we even een kijkje binnenin willen nemen. De souks in Marrakech hebben de meeste en fijnste producten van het hele land. Aardewerk, glazuur en het prachtigste zachte leer. Alles in natuurkleuren. Maar ook de kleuren van saffraan en ander specerijen springen er uit.
Place Jemaa el-Fna is, zoals de reisgidsjes beloven, inderdaad het hart van de stad. Nu met de Ramadan eten de Marokkanen eerst thuis. Daarna gaan ze de straat op. Het zijn vooral de toeristen, dus ook wij ook, die eten in een van de talloze openluchttentjes op het plein. Daarna mengen de toeristen zich onder de Marokkanen op het plein, waar allerlei spelletjes, muziek, rituelen en narren vertoeven om de medemens na vermaak een paar dirham uit de zak te kloppen.

De kleur van safraan

Plein voostelling

Nagenietend vanaf een dakterras kijken we vanaf ons blikje Sprite (alcohol is immers verboden) op de bewegende menigte. Maar ook is inmiddels een licht onrustig gevoel in ons hoofd geslopen. Hoe zou het met de boot zijn? De volgende morgen nemen we de trein van negen terug naar Mohammadia. Tot onze geruststelling ligt de boot onveranderd aan de steiger.