DE OVERSTEEK NAAR BRASIL

Druk de startknop van de film in om te zien hoe Neptunus aan boord kwam en lees de rest in de tekst!


De Kaart.De oversteek werd 2050 mijl

4 januari 2009
Om 13.30 gaan we de kreek bij Lamin Lodge uit. Even na 15.00 zijn we Banjul voorbij. We hoeven niet meer uit te klaren. Dat hebben Riet en Rob twee dagen geleden over land gedaan. Het is nog een behoorlijk eind door het aanloopkanaal tot de uiterton. Om 19.00 is het zo ver en we hebben gelijk onze eerste zonsondergang te pakken. De zeilen kunnen er op, we zijn op zee. Weinig wind, maar aan de wind, dus in het begin maken we goede voortgang. We besluiten voorlopig een wachtsysteem van 4 uur te hanteren. Rond middernacht lijken we van de laatste visserboten verlost. De wassende maan is onder. De sterrenhemel is het enige wat over is. Plotseling is er een lichtspoor van een vallende meteoriet. De wind draait in de loop van de nacht naar het noordoosten en is zwak, dus de motor staat op een laag toerental bij.
6 januari 200912.00 uur.
Net als gisterenmorgen hebben we een morgen achter de rug met aardig wat meer wind dan de gribs voorspelden. 20 knoop gemiddeld ipv. 10. Gisterenmiddag zwakte daarna de wind weer af naar 7 tot 10 knoop. Daar de golven nog geruime tijd blijven staan valt het dan niet meer mee om nog te zeilen pal voor de wind. De vliegende vissen lagen vanmorgen weer aan dek. Opnieuw prachtig onbewolkt weer. Elke nacht staat de wassende maan wat langer boven ons. Daardoor blijf je buiten al aardig goed zicht houden. We zijn 223 van land.Op de kaart begin je dat ook te zien. Tot Recife is het nog 1450 mijl.
8 januari 2009
Eindeloos rollen de golven onder de boot door. Wanneer een kam breekt in de directe nabijheid, sist hij en wanneer hij groter is, gromt hij. Onder het schuim van de top is een transparant blauwe tint te zien. De boot rolt op deze grote golven die ons steeds langzaam inhalen. De enorme uitgestrektheid van de zee doet je je nietig voelen. Twee mensen in een notendopje, voor de rest “niets!”. Vandaag loopt de wind met perioden op tot 25 knoop. Hoge druk achter ons, lage druk in de doldrums voor ons. Binnen is het rustig, maar je moet je wel steeds ergens vasthouden. Riet heeft het er moeilijk mee dat de wind meer is dan de gribs aangeven. Theorie en praktijk. Bij een ( geplande) gijp eind van de morgen breekt er een harp van een grootschootblok. Het komt niet door de windsterkte in de gijp, maar met het rollen erbij is de klap net te veel voor de harp. Omdat het grootzeil toch naar beneden moet om de harp van het blok te vervangen besluiten we tegelijkertijd een andere zeilvoering uit te proberen. Bakboord genua met een boom. Aan de stuurboordkant de stagfok met een klapblok op de voetrail. Zonder grootzeil met het zeilpunt verder naar voren lijkt de boot zich rustiger te bewegen. De eerste dag hebben we de spinaker gebruikt. Daar ben je druk mee in de weer. Zetten, trimmen en strijken kost veel energie. Nu moeten we zorgen dat we ipv. zo hard mogelijk zo comfortabel mogelijk zeilen. Uitgerust moeten we blijven! Liever een dag langer. Af en toe nemen we overdag een extra rustuurtje. Het is 12 uur licht en 12 uur donker dus de dagen zijn kort.

MAANLICHT

Maar de maan geeft iedere nacht heerlijk licht! Tot nu toe hebben we weinig tijd gevonden voor andere dingen dan de boot gaande houden, eten, slapen en een beetje extra rusten. Dag en nacht is op 3 ½ uur ingedeeld. 19.00 uur: Riet gaat naar bed, Henk heeft wacht. 22.30 uur Henk naar bed Riet heeft wacht. Om 2.00 uur wisselen wacht. 5.30 uur wisselen wacht. Om 9.00 uur is het solobestaan weer afgelopen en wordt lief en leed gedeeld in de rest van de dag. Dus is de rest van de dag weer kort van 9.00 uur tot 19.00 uur. Eten maken, klusjes, logboek, happy uurtje 17.00 met 1 glaasje wijn (bier was te duur in Gambia) en een snack. Overdag sturen we om en om veel met de hand op deze koers. De wind pal achter is geen koers voor de windvaan. De elektrische hebben voor het vertrek nog steeds niet met het vaarproefprogramma afgesteld (moeten we nu in Brazilië toch echt eens doen!). Dus stuurt hij op deze koers met te veel uitslag. Dat vreet nogal stroom en daar zijn we zuinig mee. Maar af en toe een uurtje roergaan vinden we allebei leuk werk. We moeten nog wel eens aan Rob denken. Alleen is toch wel zwaar. Rob zal moeten slapen, elke tien minuten of half uurtje van de dag of nacht. Steeds wanneer hij tijdens zijn werk even het idee heeft dat het even kan. Bij elk ongewoon geluid, ander ritme, zal zijn ingebouwde wekker hem weer wakker doen schrikken. Rob zit ergens voor ons op deze grote plas. Hij heeft geen zender, dus we kunnen geen contact maken. Ook weten we niet of zijn dobbelstenen bepaald hebben of Brazilië of Ascension de bestemming is geworden. We hebben af en toe wel radiocontact met Christine van de Rythme of Live. Zij zijn nog op de Gambia rivier. Voor de rest zijn we met zijn tweeën alleen midden in een grote oceaan. Of? Midden in de nacht schrik ik me een hoedje. Ik was al enige tijd vergeten op de radar of buiten te kijken!

SCHIP IN ZICHT

Wanneer ik de radar zendknop indruk zie ik opeens een schip op 3 mijl afstand! Twee witte lichten boven elkaar O, jee, die komt recht op ons af! Roep Riet wakker om te kunnen gijpen, want er zit nog een bulletalie op de giek. Maar dan laat de radar zien dat hij voor ons wegvaart. Een heklicht met daarboven salonlicht dus! Misleidend maar vooral opluchtend. Toch maar wat regelmatiger kijken, mijn boek was net zo spannend!

DOLDRUMTACTIEK

10 januari 2009
We zijn in de doldrums aangeland. Een zone rond de evenaar waar in de warme tropische lucht, gevoed door de hete adem uit Afrika, door verdampend zeewater de wolken ontstaan. Vanaf mei vormen de wolken de latere lagedrukgebieden die af en toe uit kunnen groeien tot de in de Carieb en Noord Amerika gevreesde hurricanes. Van december tot april is de doldrumzone minder breed dan in de zomer. Aan de Afrikaanse kant is deze gordel het breedst. Naar zuid Amerika loopt hij uit in een punt. Het gebied wordt gekenmerkt door windstiltes en squalls, dat zijn enorme hoosbuien. De evenaar dicht bij ZuidAmerika oversteken is ook niet slim. Want aan de zuidkant wacht meestal de zuidoostenwind je op waardoor het doel vaak niet meer bezeild is. Dus adviseert de goeroe Jimmy Cornell in zijn “World Cruising Routes”, om tussen 26 en 28 gr. west het noordelijke halfrond te verwisselen voor het zuidelijke. De weerkaart geeft aan dat de doldrums in ons geval ten noorden van de evenaar liggen. Inderdaad met de grootste breedte aan de Afrikaanse zijde. Maar het windstille beeld klopt blijkbaar niet altijd. Want we hebben nog steeds wind! Onveranderd zeggen de gribs 10 knoop NO. Maar we hebben onveranderd 15 tot 20 knoop NO. Daar het begin van de hoosbuien meestal gepaard gaat met windtoename nemen we geen risico.

Zonsondergang in de doldrums


Bui op komst in de doldrums


Avondlicht doldrums


Lichtweerzeilen in de doldrums

DONKERE WOLKEN

Opgetuigd met alleen grootzeil met een rif gaan we de donkere wolken in. Om 3 uur s’-nachts is het zover. De bewolking was in de namiddag steeds dikker geworden. Nu begint het zacht te regenen. De wind blijft, maar neemt heel langzaam af. We kunnen de buien goed op de radar aan zien komen. Er omheen varen is zinloos, daar zijn ze te groot voor. Om 8.30 uur de volgende morgen breekt een enorme bui open. Er is daarboven een sluis opengezet! De zee wordt platgeslagen en de wind wordt tijdelijk minder. Even later staan we beiden in de kuip te douchen onder deze zoete overvloed van moeder natuur. Misschien dat we eindelijk van de rode stofresten uit Afrika verlost worden op het dek van de boot. Om 10.00 is de wind op in de doldrums. Voor het eerst na 800 mijl wordt de motor ( zonder zeilen) gestart! De komen de twee dagen en nachten krijgen we regelmatig een plensbui op ons dek. Uit voorzorg hebben we kettingen gereedgelegd aan dek. Deze zijn aan de verstaging van de mast vastgemaakt. Wanneer we een bui met onweer krijgen kunnen we ze als “aarde” in het water hangen. Helpt het niet dan geeft het toch moed. Zo’n onweersbui op het water is beangstigend. Maar gelukkig blijven we hiervan gevrijwaard. In de nacht is de maan onze vriend. Het is volle maan. Nu er in de wijde omtrek geen andere lichtbron is, kun je er bijna de krant bij lezen. Zodra de maan achter een wolk gaat of te voorschijn komt wordt het licht aan of uit geschakeld, lijkt het! Zo gaan we zeilend en/of moterend door deze gigantische wolkenfabriek. Langzaam komt de evenaar nader.

TWEE KEER BEZOEK

Maandag 12 januari 2009
Nog steeds krijgen we buien op onze pet. Om 10.10 UTC. Is het zo ver. We gaan de evenaar over! De GPS springt van Noord naar zuid en wij gaan mee! Dan worden we opgeschrikt door enig lawaai aan de zeerailing. Nee maar! We krijgen bezoek van Neptunus! Hij spreekt een welkomstwoord bij onze aankomst op het zuidelijk halfrond en overhandigt ons een pakje van Flip en Janny van de Zeemeermin! Daarna gaat hij weer terug naar zijn zeemeerminnen. Het pakje heeft overduidelijk de vorm van een fles. Met kurk en onder de kurk “Champagne”!! Dus wordt even later een toost uitgebracht op het passeren van de evenaar.

Bezoek van Neptunus

De zelfde avond onder maanlicht ziet Riet ze vliegen. Invloed van de Champagne? Nee we hebben opnieuw bezoek! Twee stormvogels zijn op de thermiek die ons grootzeil aan de achterkant veroorzaakt aan het zweefvliegen! Een spectaculair gezicht. Uren lang blijven ze in de slipstream hangen. Ze houden ons goed in de gaten. Als ik de videocamera richt met nightshot zijn ze direct verdwenen, om even later opnieuw hun zweefkunst te komen vertonen. De volgende morgen klaart de lucht langzaam op. Het lijkt er op dat we de doldrums uit gaan komen. Er loopt een lichte deining uit het oosten en er is lichte wind uit het zuidzuidoosten. Het wordt nu heel anders zeilen. Aan de wind aan de zuidzijde van de evenaar.

DE GANG ERIN

Deze koers heeft als voordeel dat met lichte wind met behoorlijk wat snelheid gezeild kan worden. Riet geeft een van haar berekeningen prijs. Tot nu toe hebben we een gemiddelde, inclusief de doldrums, van 5,7 mijl p/u gezeild. Daar zitten we nu al spoedig boven. Want de wind zet zich nu tussen de 10 en 15 knoop. Met deze koers kunnen we nu steeds ruim 7 knoop halen. De volgende twee 24 uursafstanden zijn dan ook 170 mijl. Even wennen aan de nieuwe manier van bewegen van de boot. Minder rollen maar alles moet wel onder (lichte) helling gebeuren.
Dinsdag 13 januari 2009
Twee prachtige zonovergoten dagen en even zo mooie nachten achter de rug doen het optimisme toenemen. We hebben ruim 1200 van de 1750 mijl naar Recife afgelegd. We kunnen ook nog eerst naar de eilandengroep Fernado de Noronha gaan. Het hoofdeiland ligt 200 mijl voor de kust, dus komt nu verleidelijk dichtbij. Maar waarom niet gelijk door naar Salvador? Na Recife is dat nog 380 mijl. Maar daar is wel een jachthaven. Daar hebben we echt wel zin in, de laatste lijkt maanden geleden. Dat was Gomera, Canarische eilanden. Weer maar brood en cake bakken dus. Doe het zelf zegt de generator, hij draait wel maar geeft geen stroom af. Riet woedend van frustratie. Sla niet door de bodem, die is maar 4 cm. dik! Bedrading in orde, maar simpel weg geen stroom op de uitgang. Na enig denkwerk kan ik maar één reserveonderdeel inzetten. We hebben ook geen ander wat hier eventueel kan helpen. De condensator! Nu ben ik blij dat ik van Marius, de monteur van “Van Kemper en van Twist”, een lijstje met onderdelen gekregen heb. Want hierop staan de onderdelen die Marius meestal bij storing aan Lombardini moet gaan vervangen. Gelukkig hij doet het weer. Riet knap zienderogen op, nu het vooruitzicht van een primitief leven op campinggas en olielampen weer van de baan is. De boot trekt zich niets van al ons gedoe aan. Deze keer op de windvaan blijft hij onverstoorbaar zijn mijltjes afleggen. Een verdwijnend kielzog is alles wat hij achterlaat. De nacht van 14 op 15 januari wordt wat onrustig. Hij begint met een prachtige sterrenhemel. De maan komt laat op nu hij aan het afnemen is.

AANHOUDENDE BUIEN

En er komt bewolking opzetten. Rond 03.00 barst de eerste bui los. Veel regen en bij aanvang ook wind. Even wennen. Eerst ruimen dan krimpen! Riet uit bed om te helpen met inrollen van de genua. Op het zuidelijk halfrond draaien de lage drukgebieden linksom. Dat hebben we nu meteen in de praktijk ervaren. Drukke wacht dus. Maar inmiddels is er wel doorgezeild. Nog 521 mijl te gaan naar Salvador. Wel 380 mijl verder dan Recife, maar wat maakt het nog uit, alles gaat lekker! De windrichting is prima voor ons doel.

Donderdag 16 januari 2009

Na twee dagen en nachten van buiig weer vindt Riet het genoeg, vooral omdat zij voor de catering zorgt en dus regelmatig in de keuken werkt. Bij dat soort handelingen heb je last van de helling en gerol. Boterhammen klaarmaken duurt veel langer, je zet je steeds schrap. Goed voor de spieren. Maar je hebt het niet voor het zeggen. We varen permanent met een rif! Dan hoeven we niet steeds in en uit te reven. Met een rif hoeven we alleen de genua voor de stagfok te verrollen en omgekeerd. Want met elke bui trekt de wind aan. In de plensregen van de bui zwakt hij weer af. Het water wordt hierdoor erg woelig! Ongecontroleerde bewegingen van de boot maken ook het koken er niet eenvoudiger op. De buien zien we aankomen op de radar. We hebben wel 3 etmalen van gemiddeld 165 mijl gedaan, dus het schiet wel op.! Nog 266 mijl. Het is dag en nacht 30 gr. C of iets meer in de boot!

PLAKKERIG WARM

En de luchtvochtigheid is hier veel hoger dan aan de Afrikaanse kant. Riet heeft moeite om in slaap te komen met deze hitte. Ik moet stoppen. Een nieuwe bui kondigt zich aan op de radar.
Vrijdag 17 januari 2009
Afgelopen nacht waren er steeds meer opklaringen. Prachtige sterrenlucht en later de maan. Nu is de zee zonovergoten. Wat is dat water nu blauw! Bakstagwindje 3 tot 4BF. Dit zijn van die dagen waar iedere zeezeiler van droomt. De geur van vers gebakken brood en cake stijgt op uit de kajuitsingang. Nee, dit is echt! Misschien is het enige minpuntje dat het in de boot weer al 33 gr. C.is. Maar buiten is er de wind die net voor voldoende verkoeling zorgt. En anders gooi je af en toe een emmer zeewater over je van 28 gr. C. Die lijkt dan nog koud ook. Nog 180 mijl, niet meer dan een Veronicarace van weleer. Nieuwe inktvisjes maken voor de vislijn. Na bestudering van de gekochte exemplaren, die je snel kwijt bent, gaat dat als volgt. Knip een vinger van een oude keukenhandschoen. Rafelig knippen aan één kant. Loodje met haak erin. Aan de wartel en vissen maar. Vissen is één, maar vangen is twee. De lijn hangt weer overboord. Na enige uren een enorme klap op de lijn, die opgevangen wordt door een vierdubbel zeilelastiek van 8 mm. dik. Een enorme Bonito is nu ons sleepje geworden. Maar dan willen we alles tegelijk. Video camera, genua inrollen om af te remmen en de lijn (100 kg. breeksterkte) voor het elastiek vastmaken, omdat we nu toch voor de houdkracht daarvan gaan vrezen. Uiteindelijk zijn we te laat met de gang uit de boot te halen. Waarom ging hij nu ook net zo hard! Deze keer is de dubbele onderlijn na de wartel uit de haken gebroken of doorgebeten. We doen 2 kabeljauw haken van 1 mm. dik aan de lijn, want we hebben 2 keer een vis gehad die de haak in tweeën beet. Wij willen wel kleinere vissen vangen, maar er bijten alleen maar grote! Het enige wat ons nu nog voor de volgende poging rest is dubbele haken met stalen voorloop. Voorlopig weer maar vis uit blik.

DROOG WEER!

De warmte lijkt dragelijker nu we in een hogedrukgebiedje zitten. De luchtvochtigheid is afgenomen tot 66%. We naderen Salvador gestaag. Zaterdagnacht. Nu we in de hoge druk zitten is de lucht onbewolkt. De maan, die afneemt, gaat pas om een uur of 2.00 opkomen. Een uitzicht op een prachtige sterrenhemel. Op deze manier, zonder verontreinigend licht, de laatste keer voorlopig. Want rechts van ons zijn de eerste lichtplekken in de lucht. Dat zijn steden van Brazilië! Er is ook een blinker van een vuurtoren te zien. We komen parallel aan de kust aan. De kust is niet meer dan 40 mijl van ons verwijderd op dit moment. Nog 123 mijl tot ons waypoint.
Zondag 19 januari 2009
De dag begint met prachtig weer. Er staat nog steeds wind, maar weinig. Zeker nu hij achterop komt. We zeilen melkmeisje, en daarna kunnen we zowaar nog spinakeren. Al met al blijven we dus goede voortgang maken!

LAND IN ZICHT!!

De kust komt nu steeds meer en duidelijker in zicht. We beginnen nu echt te geloven dat we in Brazilië zijn! De laatst 25 mijl is de wind bijna geheel op. Dus moet de motor aan voor de laatste loodjes. Het contrast kan niet groter zijn! Na 14 dagen op zee een skyline van wolkenkrabbers. Een uurtje later ontdekken we tussen de bebouwing de eerste overvolle stranden. Wat zou Amerigo Vespucci opgekeken hebben wanneer hij nu opnieuw deze baai in zou zeilen.

Zou Amerigo Vespicci dit in gedachten gehad hebben?

Op 1 november 1501 was er niets en kijk nu! De ontdekking wordt hier nog steeds gevierd op 1 november als All Saints day. In 1549 werd de stad door Tomé de Sousa voorzien van forten om de Portugese belangen te kunnen verdedigen tegen de Nederlanders en de Fransen. Deze stad is jaren lang de 2e Portugese hoofdstad geweest in “ de Nieuwe Wereld”. Slavernij, suikerplantages, tabak, waren de aanloop van wat we hier nu zullen aantreffen. Salvador bleef hoofdstad van Brazilië tot 1763. Om 18.45 uur varen we langs de stadsboulevard naar de haven. We zijn in Brazilie!!! Ja, het mooiste van zo’n oversteek is toch weer het aankomen. Vreugdekreten worden geslaakt. 13 dagen en 23.30 uur. Gemiddeld meer dan 6 knoop ondanks het lichte weer in de doldrums met lage motorsnelheid! Ja langer duurt het niet, de veertien dagen en nachten vlogen om! Riet is dolgelukkig, en voelt zich de heldin van de dag. Een oceaanoversteek voltooid, YES, YES, YES,YES!!!!!!!!